“Rond het midden van de eeuw, laten we het even zeggen de Henk en Ingrid-bevolking, die staan toch niet meer in de meerderheid,” zegt Latten. Hij wijst erop dat bij een instroom van 100.000 migranten per jaar de bevolking razendsnel toeneemt: “Dat is zonder meer een miljoen mensen erbij in tien jaar tijd met de nakomelingen. En als je dan 12 miljoen autochtonen hebt, ja dan is dat de minderheid.”

Van 10 procent naar een kwart
Volgens Latten wordt vaak te luchtig gedaan over asielmigratie. Per jaar lijkt de instroom mee te vallen, zo’n 10 procent van alle migranten. Maar wie naar de lange termijn kijkt, ziet een heel ander beeld. “In de afgelopen acht jaar hebben we er een miljoen mensen bij gekregen. Een kwart daarvan zijn asielmigranten en hun kinderen. Dus niet 10 procent, maar 25 procent.”

Arbeidsmigranten uit Oost-Europa keren vaak terug. Asielmigranten blijven juist. “Ik zou wel gek zijn om terug te gaan naar Syrië. Hier krijg ik altijd AOW, een sociale huurwoning, de zorg is geregeld. In Syrië is niks,” aldus Latten. Daardoor groeien nieuwkomersgroepen veel sneller. Zij stichten gezinnen, halen partners naar Nederland en zorgen voor een nieuwe geboortegolf.

Nareizigers en ‘liefdesmigratie’
Latten hekelt de manier waarop migratiecategorieën worden gepresenteerd. Nareizigers zijn officieel alleen de directe gezinsleden van erkende vluchtelingen. Maar wanneer een Syriër met een Nederlands paspoort later een partner uit Syrië haalt, telt dit als ‘gezinsmigratie’. “Tegenwoordig noemt de politiek het ook liefdesmigratie. Ik vind dat een zeer bagatelliserende term. Want die importbruiden zijn er nog steeds, alleen nu heet het liefdesmigratie.”

De cijfers liegen er volgens hem niet om. In 2023 kwamen er ruim 30.000 asielzoekers, maar meer dan 40.000 migranten via gezinsmigratie. “Dat is dus nu al een grotere groep dan de asielinstroom,” stelt Latten. 

Integratie onder druk
Naast de aantallen speelt de vraag hoe nieuwkomers zich aanpassen. Latten ziet dat een deel integreert, maar dat er ook groepen zijn die dat niet willen. “Het SCP liet al zien dat tweede generaties juist orthodoxer in hun geloof worden. Hun opvattingen passen vaak niet bij de meerderheid. Bijvoorbeeld over vrouwenrechten of homoseksualiteit. Die groep groeit ook.”

Volgens Latten zet dit de fundamenten van de Nederlandse samenleving onder druk. Vrijheid van religie en gelijkheid tussen man en vrouw zijn kernwaarden. Maar hij waarschuwt dat deze waarden niet vanzelfsprekend blijven als nieuwkomers andere normen meebrengen. “Als dat fundament verdwijnt, krijg je meerdere subgroepen met hun eigen regels. Dat bedreigt de samenhang.”

Te veel groei voor een klein land
Latten noemt de huidige bevolkingsgroei onhoudbaar. Nederland kampt al met woningnood, druk op de zorg en achterblijvende prestaties in het onderwijs. “We hebben nu al niet genoeg woningen, en je kunt er niet zomaar twee miljoen bijbouwen in twintig jaar. Het lukt gewoon niet.”

Hij vindt dat het migratiesaldo fors naar beneden moet. “Zelfs 60.000 per jaar is eigenlijk te veel. Want we zien nu al dat we de problemen niet meer aankunnen.”

Dalende geboortecijfers
Ondertussen krijgen Nederlanders zelf steeds minder kinderen. Voor een stabiele bevolking zijn gemiddeld 2,1 kinderen per vrouw nodig. In Nederland ligt dat cijfer nu op 1,4. “Dat betekent dat je een derde mist om de bevolking constant te houden,” legt Latten uit. Volgens hem wordt dit probleem te vaak weggemoffeld. “We zeggen: het komt door de vergrijzing dat er straks tekorten zijn. Nee, het komt door de ontgroening. Die kinderen zijn er gewoon niet.”

Andere landen kampen met hetzelfde. Italië zit op 1,2, Zuid-Korea op 1,0. “Dat zijn rampscenario’s. En wij lopen dezelfde kant op,” waarschuwt Latten.

Vooravond van grotere migratiedruk
De demograaf kijkt verder dan Nederland. Afrika telt nu 1,5 miljard inwoners, maar groeit naar 4 miljard. “Dat betekent zo’n 2,5 miljard mensen erbij, vooral jongeren. En dertig procent wil naar Europa. Dan heb je het dus over honderden miljoenen die naar de buitengrenzen van Europa komen. We staan nog maar aan de vooravond.”

Latten pleit daarom voor meer grip op migratie. Selectie aan de buitengrens kan, maar alleen als landen hun eigen fundamenten verdedigen. “Als je geen grip hebt, gaat dit gebeuren. En dan wordt de chaos alleen maar groter.”