Sinds dit jaar moeten grote Deense melkveehouders kiezen: óf ze voeren hun koeien extra vet, óf ze gebruiken Bovaer. De maatregel is onderdeel van het nationale klimaatplan, dat de uitstoot van broeikasgassen uit de landbouw fors moet verlagen.

Volgens de fabrikant vermindert Bovaer de methaanuitstoot gemiddeld met 27 procent. Het middel werkt door micro-organismen in de pens van de koe te beïnvloeden die methaan produceren.

Maar volgens de Landelijke Vereniging van Veeartsen (LVK) zien dierenartsen de laatste maanden “verminderde eetlust, lagere melkproductie en meer restvoer” bij koeien die Bovaer krijgen. Die verschijnselen wijzen op een verstoorde pensflora. Vooral hoogproductieve melkkoeien zouden daar gevoelig voor zijn.

Gevolgen in de pens
LVK waarschuwt dat een te snelle invoering van het middel kan leiden tot chemische verstoringen in de pens. Daarbij kunnen stoffen als nitriet zich ophopen, wat in ernstige gevallen diarree, stofwisselingsproblemen of zelfs pensvergiftiging veroorzaakt. “Dat is niet de bedoeling van het product,” benadrukt de organisatie, “maar zulke reacties kunnen optreden bij gestresste voederomstandigheden.”

De dierenartsen adviseren boeren om Bovaer geleidelijk toe te voegen aan het voer en het goed te mengen. Topdressing – het los over het voer strooien – vergroot juist de kans op overdosering. Bij klachten is het verstandig om tijdelijk te stoppen en het rantsoen te laten analyseren.

De bevindingen van LVK zijn inmiddels gedeeld met SEGES, de Deense kennisorganisatie voor de landbouw. Er komt een enquête onder melkveehouders om te meten hoe vaak de klachten voorkomen en welke factoren meespelen.

Wetenschappers onderzoeken welzijn
Nu gaat aan de Universiteit van Aarhus een onderzoek van start naar de invloed van Bovaer op het dierenwelzijn. Eerdere proeven lieten zien dat koeien minder gingen eten als het middel in hun voer zat. De oorzaak daarvan is nog onbekend.

Onderzoekers volgen het gedrag van de koeien nauwkeurig: hoeveel ze eten, hoe vaak ze liggen, hoe actief ze zijn en hoe ze zich tegenover elkaar gedragen. Met automatische voerbakken wordt gemeten of ze voer met Bovaer vermijden als ze de keuze krijgen.

“Verminderde eetlust en voeropname kunnen door verschillende factoren worden veroorzaakt, en het kan een teken van ongemak zijn,” zegt projectleider professor Margit Bak Jensen. “Daarom is er reden om te onderzoeken of Bovaer een negatieve invloed heeft op het dierenwelzijn.”

Ze vervolgt: “Andere tekenen van ongemak zijn verminderde activiteit, minder zelfverzorging en minder sociaal gedrag. We weten nog niet of de lagere voeropname die eerder is gezien bij koeien met Bovaer samengaat met zulke gedragsveranderingen, maar dat is een van de dingen die we in dit project willen bekijken.”

Het project wordt gefinancierd door het Deense ministerie van Voeding, Landbouw en Visserij en onderzoekt zowel melkgevende als droge koeien. De onderzoekers hopen dat hun resultaten helpen om Bovaer veilig toe te passen, zonder negatieve gevolgen voor de dieren.