D66-voorstel om eenmanspartijen als PVV te verbieden heeft zicht op Kamermeerderheid
Een wettelijke verplichting voor politieke partijen om leden toe te laten komt dichterbij. In de Tweede Kamer tekent zich een meerderheid af voor een voorstel van D66 dat politieke partijen verplicht om een ledenstructuur te hebben. Als het plan wordt aangenomen, raakt dat direct de PVV van Geert Wilders, waar Wilders momenteel het enige lid is.
Hoewel de PVV met meerdere Kamerleden en bestuurders actief is, kent de partij formeel geen leden. Dat is een bewuste keuze. Volgens D66 en een groeiend deel van de Kamer is die constructie onwenselijk. Uit een rondgang van De Telegraaf blijkt dat een Kamermeerderheid “op de loer ligt” voor een wettelijke ledenverplichting.
Naast initiatiefnemer D66 staan ook GroenLinks-PvdA, CDA, Partij voor de Dieren, ChristenUnie en Volt positief tegenover het voorstel. Samen zijn deze partijen goed voor 71 zetels in de Tweede Kamer. Daarmee is een minimale meerderheid in zicht, al zeggen de meeste partijen dat zij eerst het advies van de Raad van State willen afwachten.
De VVD kan het voorstel aan een ruimere meerderheid helpen. Partijleider Dilan Yesilgöz sprak zich tijdens de verkiezingscampagne bij RTL Nieuws al uit vóór een ledenverplichting, maar binnen de VVD bestaat nog twijfel. Zonder de VVD kan het voorstel mogelijk alsnog worden aangenomen met steun van kleinere partijen.
De ledenverplichting zou worden toegevoegd aan de Wet Politieke Partijen, die vermoedelijk dit voorjaar in de Tweede Kamer wordt behandeld. Naast het verplicht toelaten van leden, moeten partijen volgens het amendement ook hun partijprogramma en kandidatenlijsten laten vaststellen door die leden. Ook zou verantwoording over de koers verplicht worden.
D66’er Joost Sneller ontkent dat het voorstel specifiek tegen de PVV is gericht. "Het is bedoeld voor álle politieke partijen", zegt hij. "Politieke partijen vervullen een sleutelrol in onze democratie, dus je mag vragen dat zij intern democratisch zijn." Hij vergelijkt het met de wettelijke verplichting voor ondernemingsraden bij bedrijven met vijftig medewerkers.
CDA: ‘Niemand is onaantastbaar’
CDA-leider Bontenbal benadrukte vorige week al tegenover NOS dat het voorstel niet enkel over de PVV gaat. “In de toekomst zullen zich nieuwe partijen aandienen en die moeten hier ook aan voldoen.” Hij noemt interne democratie noodzakelijk: “Niemand is onaantastbaar. Als ik iets doe wat mijn partij niet leuk vindt dan corrigeren de leden mij ook.” Volgens hem sluit de PVV zichzelf uit als zij de voorwaarden niet wil accepteren.
Ook GroenLinks-PvdA steunt het plan. Kamerlid Tseggai zegt: “Ik gun elke kiezer dat hij of zij lid van zijn favoriete partij kan worden. Kiezers van de PVV kunnen dan ook lid worden.” Zij benadrukt dat het voorstel gaat over “basale grondprincipes” waarbij leden “de baas” zijn.
