Europa als geheel geeft inmiddels bijna 400 miljard dollar per jaar uit aan defensie. Volgens econoom Moritz Schularick van het Kiel Instituut is de hoogte van het budget niet het kernprobleem. ‘Het vertaalt zich niet in echte militaire capaciteiten’, meldt het AD.

Inefficiënt inkopen
Volgens Schularick ontbreekt een gezamenlijke Europese aanpak. Landen, waaronder Nederland, kopen vooral nationaal in. Dat leidt tot versnippering en hoge kosten. De Boston Consulting Group concludeert dat Europa vier keer zoveel verschillende grote wapensystemen heeft als de Verenigde Staten.

Binnen de NAVO geeft Europa inmiddels meer uit dan de VS. Toch blijft de afhankelijkheid groot. ‘Binnen Navo-verband geeft Europa nu zelfs meer uit. Toch zijn we nog volledig afhankelijk van Amerika,’ zegt Schularick.

Tegelijk klinkt er ook kritiek op de oproep om defensie-uitgaven verder te bundelen en gezamenlijk in te kopen. Tegenstanders waarschuwen dat een sterke Europese centralisatie juist kan leiden tot nieuwe afhankelijkheden. Wanneer productie, onderhoud en levering van wapens te veel in handen komen van andere landen, kan dat ten koste gaan van de Nederlandse zeggenschap over de eigen defensie. Juist in crisissituaties willen landen zelf kunnen beslissen over inzet, bevoorrading en prioriteiten. Voor critici raakt dat direct aan de nationale soevereiniteit. Zij vrezen dat gezamenlijke inkoop Nederland kwetsbaarder maakt, in plaats van sterker, als politieke belangen binnen Europa uiteenlopen.

Verouderde keuzes
Volgens Rodrigo Carril dreigt Europa, en dus ook Nederland, daarnaast geld te verspillen aan materieel dat niet past bij moderne oorlogsvoering. ‘Als ze het verkeerd blijven doen, lopen Europese landen het risico miljarden over de balk te smijten aan ouderwets en duur materieel.’

Een NAVO-oefening in Estland onderstreepte dat risico. In een intern rapport stond: ‘Rusland en Oekraïne hebben de wereld laten zien hoe oorlogsvoering er in de toekomst uit zal zien en Amerika en zijn bondgenoten zijn daar nog niet klaar voor.’

Europa investeert bovendien veel minder in defensie-innovatie dan de VS. De VS trekken acht keer zoveel durfkapitaal aan. Europese kennis verdwijnt zo naar Amerika. Europa koopt de systemen later terug, wat de afhankelijkheid vergroot. ‘Innovatie werkt beter vanuit de praktijk. Laat de private sector met de oplossingen komen’, aldus Carril.