Brussel zoekt ‘geitenpaadje’ voor snellere EU-toetreding Oekraïne
Binnen de Europese Unie wordt achter de schermen gezocht naar manieren om Oekraïne sneller dichter bij het EU-lidmaatschap te brengen. Diplomaten en Europese beleidsmakers onderzoeken een nieuw model waarbij kandidaat-lidstaten eerder toegang krijgen tot bepaalde onderdelen van de Europese samenwerking. Het voorstel moet vooral landen als Oekraïne en Noord-Macedonië sneller aan de Europese Unie binden. Tegelijk blijven veel lidstaten terughoudend. Zij vrezen dat te snelle uitbreiding de Europese regels en het politieke evenwicht kan ondermijnen.
De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft meermaals uitgesproken dat hij wil dat zijn land al in 2027 toetreedt tot de Europese Unie. Verschillende Europese landen vinden dat echter te snel.
Onder meer Nederland, Duitsland en Frankrijk hebben hun twijfels over een versnelde procedure. Volgens deze landen moet een kandidaat-lidstaat eerst volledig voldoen aan alle toetredingscriteria. Premier Rob Jetten benadrukte die lijn dinsdag tijdens een bezoek aan Brussel, merkt De Telegraaf op. "Het is op dit moment niet mogelijk om een datum te prikken”.
Nieuwe EU-lidstaten moeten voldoen aan een reeks politieke en economische voorwaarden. Landen moeten onder meer een stabiele democratie hebben, een goed functionerende rechtsstaat en een markteconomie die kan concurreren binnen de EU.
Normaal gesproken duurt het toetredingsproces vele jaren, soms zelfs decennia. Oekraïne heeft weliswaar verschillende hervormingen doorgevoerd, maar het land staat nog altijd hoog op internationale ranglijsten van corruptie. Toch kreeg Oekraïne vlak na het uitbreken van de oorlog met Rusland al in recordtempo de status van kandidaat-lidstaat.
Binnen de Europese Commissie wordt inmiddels nagedacht over een nieuw model voor uitbreiding. Het idee is dat kandidaat-landen eerder toegang krijgen tot bepaalde voordelen van het EU-lidmaatschap. Volwaardig lidmaatschap zou dan pas volgen wanneer alle hervormingen zijn doorgevoerd. In de tussentijd zouden landen bijvoorbeeld beperkt kunnen deelnemen aan Europese programma’s.
Belangrijke rechten, zoals volledige toegang tot Europese subsidieprogramma’s of stemrecht in de EU-instellingen, zouden pas later worden toegekend. Volgens diplomaten speelt geopolitiek een belangrijke rol bij deze plannen. Europese beleidsmakers vrezen dat kandidaat-lidstaten zich anders meer zouden kunnen richten op samenwerking met landen buiten de EU.
Vooral Rusland en China worden daarbij genoemd als alternatieve partners. Daarom willen sommige EU-leiders voorkomen dat landen jarenlang in de zogenoemde Europese “wachtkamer” blijven zonder concreet perspectief.
