Van Rossem schrijft: ‘We dachten in Europa een soort verlichting te hebben doorgemaakt, maar bij elk asielprotest zie je dat de gemiddelde Nederlander genetisch nog verrassend dicht bij de baviaan staat. Meer daarover in deze podcast.’ Daarmee legt hij een direct verband tussen verzet tegen asielopvang en primitief groepsgedrag. De historicus plaatst de protesten niet in de eerste plaats in de context van lokale zorgen, maar bij angst voor vreemden.

‘Xenofobie vermomd als bezorgdheid’
In een tweede uitspraak gaat Van Rossem verder op die lijn. ‘Als je naar die asielprotesten kijkt, zie je de tragische triomf van het reptielenbrein. Het is biologisch gezien volkomen identiek aan een kolonie bavianen die hysterisch op hol slaat omdat er een vreemde vogel overvliegt. Xenofobie vermomd als bezorgdheid. Wat een treurnis.’

Ook in zijn podcast gebruikt Van Rossem een dierenvergelijking. ‘Xenofobie. Kijk eens als twee groepen bavianen elkaar tegenkomen op de savanne in Oost-Afrika en bijvoorbeeld een van die bavianen die zou overlopen van de ene naar de andere groep, dan heb je meteen gesodemieter.’ Volgens hem reageren mensen sterk op wat zij als vreemd of bedreigend ervaren.

Kritiek op uitspraken
De uitspraken van Van Rossem roepen ook kritiek op. Journalist Arnout Jaspers noemt de vergelijking met bavianen racistisch en verwijt linkse opiniemakers dat zij dit accepteren zolang het gericht is tegen blanke autochtonen. ‘Dit is dus simpelweg racisme. Maar deuglinks vindt dat prima, want gericht tegen blanke autochtonen. Het is diep treurig hoe Van Rossem met zijn podcast is afgegleden naar het niveau van de dronken oom op verjaardagen.’

Ook onderzoeksjournalist Arno Wellens is kritisch. 'Neem anders zelf tien alleenstaande mannen uit het AZC in huis. Maak een blog over de ervaringen. Why not?'

Onrust rond opvanglocaties
De uitspraken vallen samen met een reeks protesten tegen opvang in Nederlandse gemeenten. In Loosdrecht wordt al weken vrijwel dagelijks gedemonstreerd tegen noodopvang in het voormalige gemeentehuis. De situatie liep daar meerdere keren uit de hand. De meeste demonstranten hebben echter alleen vreedzaam gedemonstreerd.

Ook in Apeldoorn waren meerdere avonden protesten tegen opvang in een leeg schoolgebouw. Daar kwamen honderden mensen op af. De politie greep in, er waren aanhoudingen en er werden noodbevelen ingesteld. In Aalsmeer bleef een demonstratie tegen opvang van statushouders in Hotel De Jonge Heertjes relatief rustig, maar klonk wel harde taal zoals ‘AZC weg ermee’. Ook op andere plekken in het land zijn er regelmatig demonstraties de afgelopen weken.

Zorgen of vreemdelingenangst
Van Rossem ziet in de protesten vooral een patroon van groepsdenken. In de podcast zegt hij: ‘We zijn een kuddedier. We zijn heel sociaal gevoelig dus. Dus alles wat er naar ons gevoel niet bij hoort, daar gaan we de beuk in zetten.’

Daarna trekt hij een vergelijking met supportersgeweld. ‘Het is hetzelfde sentiment als dat dat het Ajax en Feyenoord-supporters of weet ik welke supporters het heerlijk vinden om elkaar af te tuigen. Dat is anders. Dat zijn andere mensen, dat zijn vijanden.’ Daarmee zet Van Rossem de anti-azc-protesten neer als een uiting van vijanddenken. Voor veel demonstranten spelen juist zorgen over inspraak, veiligheid en overlast een rol.