In de memo staat dat X ‘actief desinformatie en schadelijke en strafbare content faciliteert’. Ook zou het platform ‘Europese en Nederlandse regelgeving schenden’. De ambtenaren wijzen onder meer op minder moderatie en veranderingen in het algoritme. Daardoor zou er meer ruimte zijn gekomen voor desinformatie, racisme, discriminatie, vrouwenhaat en antisemitisme.

Critici zetten daar tegenover dat X juist meer ruimte biedt aan vrije meningsuiting dan veel andere platforms. Sinds de overname door Elon Musk is de moderatie op het platform afgebouwd. Voorstanders zien dat niet als probleem, maar als correctie op te strenge censuur.

Overheid wil eigen regels naleven
Volgens de topambtenaren wringt het gebruik van X met de rol van de overheid. De overheid moet zich volgens hen houden aan de eigen wetten en regels. Ook moet zij burgers niet blootstellen aan strafbare of schadelijke inhoud. Daarom staat actief blijven op X volgens het memo ‘op zeer gespannen voet’ met dat uitgangspunt.

Sommige accounts mogelijk op zwart
Als het kabinet het advies volgt, raakt dat officiële accounts van bewindspersonen en ministeries. Sommige accounts zouden helemaal kunnen stoppen. Andere accounts blijven alleen bestaan als X ‘aantoonbare meerwaarde heeft’. Daarbij noemen de ambtenaren internationale diplomatie en communicatie tijdens crisissituaties.

De helft van de ministers en staatssecretarissen van het kabinet-Jetten heeft ook nog een persoonlijk profiel op X. Onder hen zijn bijna alle VVD-bewindslieden. Het is nog niet duidelijk of zij het ambtelijke advies ook laten meewegen voor hun eigen accounts.

De ambtenaren erkennen dat een vertrek politiek gevoelig ligt. Zij noemen de ‘kans op framing’ als terugtrekking uit ‘een deel van het publieke debat’. Ook kan contact met moeilijk bereikbare groepen lastiger worden. Toch vinden zij doorgaan te riskant. Volgens het memo lift ‘niet-kloppende informatie’ mee op overheidsberichten, waardoor ‘de betrouwbaarheid van overheidsinformatie al bij de bron wordt ondermijnd’. Het kabinet neemt vermoedelijk na de zomer een besluit.

Columnist Marianne Zwagerman is echter zeer kritisch op het advies. 'De Volkskrant is samen met de lezers (= ambtenaren) op een missie om X kalt te stellen.'