De kritiek draait om een chaotische deal waarmee Sjoerdsma steun zoekt voor zijn begroting. In de Tweede Kamer kreeg hij die al door een akkoord met oppositiepartijen. Maar vooral JA21 en SGP voelen zich gepasseerd. Zij verwijten de minister dat hij op het laatste moment extra geld uittrok voor een omstreden VN-organisatie die in verband wordt gebracht met Hamas.

Nu probeert Sjoerdsma ook de senaat mee te krijgen. Daarvoor sloot hij een akkoord van 380 miljoen euro met Progressief Nederland. Die deal moet zijn begroting redden, maar vergroot tegelijk de spanningen rond het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA.

Vertrouwen brokkelt af
Het kabinet-Jetten begon dit jaar als politiek experiment. D66, VVD en CDA besloten een minderheidskabinet te vormen. Dat vraagt om veel overleg, politieke souplesse en vertrouwen. Juist dat vertrouwen staat nu onder druk.

Oppositiepartijen vragen zich af of afspraken met het kabinet nog wel iets waard zijn. Een Kamerlid spreekt van “een mes in de rug”, meldt De Telegraaf. Ook binnen de coalitie klinkt irritatie over de manier waarop Sjoerdsma zijn begroting probeert binnen te halen.

Een coalitiebron noemt de aanpak “een typische streek van een Mager Mannetje”, meldt De Telegraaf. Daarmee wordt verwezen naar de bijnaam van een groep D66’ers die betrokken waren bij de beruchte drankroddel over oud-informateur Johan Remkes. Ook Sjoerdsma werd tot die groep gerekend.

Die roddel uit 2021, waarin werd gesuggereerd dat Remkes te veel had gedronken tijdens de formatie, leidde destijds tot grote woede. Toenmalig D66-leider Sigrid Kaag moest uiteindelijk excuses aanbieden.

Lastige reputatie
Sjoerdsma is binnen D66 al jaren een bekend gezicht. Hij kwam in 2012 in de Tweede Kamer en maakte naam als scherp buitenlandwoordvoerder. Hij zette zich onder meer in voor de nasleep van de MH17-ramp en was fel tegen Rusland en China.

Die uitgesproken lijn leverde hem sancties op. Rusland wilde hem niet ontvangen bij een Kamerbezoek. China zette hem op een sanctielijst na kritiek op de behandeling van de Oeigoeren. Dat maakte zijn benoeming tot handelsminister gevoelig, omdat juist hij handelsrelaties moet onderhouden met landen als China.

Volgens oud-D66-leider Alexander Pechtold is Sjoerdsma juist sterk omdat hij niet voor het veilige midden kiest. “Ik zag direct zijn gedrevenheid en idealisme”, zegt Pechtold bij De Telegraaf. “Iemand die bovendien niet het veilige midden kiest, maar de grens opzoekt en zijn imago in de waagschaal durft te stellen.”

Maar die stijl heeft ook een prijs. Pechtold erkent dat Sjoerdsma weinig wordt gegund. “Er wordt hem weinig gegund en dat heeft met zijn uitgesproken en gedurfde houding te maken.”

Deal met prijskaartje
De begrotingsdeal met Progressief Nederland zorgt ook links voor ongemak. Tegelijkertijd stemt D66 namelijk in met een naderend wetsvoorstel dat verheerlijking van terrorisme strafbaar maakt. Dat voorstel is belangrijk voor de VVD. Onder meer het zwaaien met een Hamas-vlag kan daardoor strafbaar worden.

Voor D66 is dat gevoelig. De partij verkoopt de begrotingsdeal aan de ene kant als winst voor internationale samenwerking, maar moet aan de andere kant slikken dat een strenger terrorismevoorstel dichterbij komt.

JA21-Kamerlid Simon Ceulemans is hard over de minister. “Er lijkt in Nederland nog maar één persoon tevreden te zijn met Sjoerd Sjoerdsma en dat is Sjoerd Sjoerdsma”, zegt hij.

Ook irritatie in kabinet
Ook binnen het kabinet klinkt ergernis. Sommige collega’s vinden dat Sjoerdsma te veel klaagt over de kritiek die hij krijgt. Een minister zegt kortweg: “Mij niet bellen.” Een andere bewindspersoon merkt op: “Hij vindt echt dat het hem allemaal maar wordt aangedaan.”

Sjoerdsma kampt daarnaast met rugklachten, waardoor hij de afgelopen tijd vaker afwezig was. Ook dat levert in het kabinet sneren op. “Dat krijg je als je al het wereldleed op je schouders wil nemen”, zegt een bewindspersoon.

Toch ziet Pechtold de politieke strijd niet als een ramp. Volgens hem hoort stevig onderhandelen bij een minderheidskabinet. “Dit minderheidskabinet moet politiek bedrijven en daar is hij niet vies van.”

De vraag is alleen of Sjoerdsma na deze begrotingsstrijd nog genoeg vertrouwen overhoudt voor de volgende ronde. In het najaar moet alweer steun worden gezocht voor een nieuwe begroting. Als de irritatie zo doorgroeit, kan dat voor het kabinet-Jetten een groot probleem worden.