Dat is opvallend, omdat juist de achteruitgang van het koraal eerder dit jaar een belangrijke rol speelde in de klimaatrechtszaak die Greenpeace tegen de Nederlandse staat won. De rechtbank oordeelde toen dat Nederland meer moet doen om Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering, waaronder het afsterven van de koraalriffen.

NOS legt nadruk op klimaat
In de reportage meldt de NOS dat nog maar ongeveer 5 procent van de zeebodem rond Bonaire met levend koraal is bedekt. Vijftig jaar geleden was dat volgens onderzoekers nog ruim 60 procent.

Koraalonderzoeker Erik Meesters van Wageningen University & Research wijst in de reportage vooral op de stijgende zeewatertemperatuur. "Heel veel koraal is doodgegaan doordat er een heel zware El Niño was, een ernstige opwarming van het zeewater", zegt hij.

Volgens Meesters spelen ook ziektes een rol. "Dat heeft waarschijnlijk ook te maken met klimaatverandering. Door hogere temperaturen krijg je meer bacteriën in het water, dus dan zijn koralen ook gevoeliger voor ziektes."

Ook de oplossing die in de reportage wordt genoemd, richt zich grotendeels op klimaat. "Om de opwarming van de aarde te stoppen, moeten we zo snel mogelijk stoppen met fossiele brandstoffen te gebruiken", aldus Meesters.

Afvalwater vormt eveneens grote bedreiging
Maar er is ook een andere kant van het verhaal. De nadruk op klimaat laat volgens onderzoeksplatform Climategate een andere belangrijke oorzaak grotendeels onbesproken: de slechte afvalwaterzuivering op Bonaire.

Slechts een beperkt deel van de woningen op het eiland is aangesloten op een rioolstelsel. Veel huishoudens gebruiken septic tanks of beerputten. Door de poreuze kalkstenen bodem kan afvalwater gemakkelijk wegzakken in het grondwater. Uiteindelijk stroomt dat vervuilde water de kustzone in, precies waar de koraalriffen liggen.

De voedingsstoffen uit rioolwater zorgen voor sterke algengroei. Daardoor verslechtert de waterkwaliteit en raken koralen extra verzwakt. Juist wanneer het rif al onder druk staat door warm zeewater, neemt die belasting verder toe.

Onderzoek noemt rioolwater expliciet
Dat afvalwater een grote bedreiging vormt, is volgens verschillende onderzoeksinstellingen al langer bekend. Wageningen University & Research noemt vervuild afvalwater expliciet als een van de belangrijkste oorzaken van de achteruitgang van de riffen. Ook het Wereld Natuur Fonds (WWF) wijst ongezuiverd rioolwater aan als een belangrijke bron van schade aan het koraal.

Ook Meesters zelf benadrukt bij NieuwRechts dat hij vervuiling niet ontkent. "Ik doe al meer dan 35 jaar onderzoek naar de koraalriffen rond Bonaire en Curaçao, waaronder naar vervuiling. Deze speelt zeker een rol", schrijft hij. Wel stelt hij dat mariene hittegolven door klimaatverandering op dit moment "vele malen ernstiger" zijn dan watervervuiling.

Volgens Meester kan schoner water mogelijk tijd winnen voor het rif. "Daar pleiten we ook voor, maar dat zal de riffen niet redden als de klimaatverandering in dit tempo blijft doorgaan."

Deze onderzoeken stellen dus dat de achteruitgang niet uitsluitend ontstaat door klimaatverandering. Lokale vervuiling speelt eveneens een belangrijke rol bij het afsterven van de riffen.

Klimaatrechtszaak
De discussie is extra relevant omdat de toestand van het koraal eerder dit jaar centraal stond in de succesvolle klimaatrechtszaak van Greenpeace tegen de Nederlandse staat. De rechtbank verplichtte Nederland om met extra klimaatmaatregelen te komen om Bonaire beter te beschermen tegen onder meer zeespiegelstijging, extreem weer en het verdwijnen van koraalriffen.

Tegelijkertijd laat de problematiek rond rioolwater zien dat een deel van de druk op het koraal niet alleen samenhangt met mondiale klimaatverandering, maar ook met lokale milieu- en infrastructuurproblemen die direct op Bonaire kunnen worden aangepakt.