Kabinet klem tussen Klaver en VVD: begroting dreigt over links te gaan
De spanning rond de nieuwe rijksbegroting loopt verder op. PRO-leider Jesse Klaver vindt dat het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA zichzelf politiek heeft klemgezet. Volgens hem dreigt het kabinet het land in een crisis te storten als de coalitiepartijen hun onderlinge conflict niet snel oplossen. Centraal staat een voorgenomen bezuiniging van meer dan 6 miljard euro op de sociale zekerheid. PRO weigert daarmee akkoord te gaan. Klaver wil dat het kabinet de ingreep volledig schrapt. Ook wil hij dat vermogende Nederlanders meer bijdragen. “Ik geef ze een laatste aanmoediging om uit deze impasse te komen en het land niet in een crisis te storten”, zegt Klaver tegen de NOS.
De tijd begint ondertussen te dringen. Prinsjesdag is op 15 september. De concept-Miljoenennota moet al uiterlijk dinsdag naar de Raad van State voor advies.
Volgens Klaver is de huidige situatie het gevolg van de constructie waarvoor D66, VVD en CDA hebben gekozen. Het kabinet beschikt niet zelfstandig over een parlementaire meerderheid en moet daarom voor belangrijke plannen steun zoeken bij oppositiepartijen. Dat maakt de begrotingsonderhandelingen ingewikkeld. Niet alleen kabinet en oppositie verschillen van mening. Ook binnen de coalitie bestaan forse meningsverschillen over de gewenste koers.
Klaver spreekt opnieuw over een politiek experiment. “Ik kan me niet herinneren dat er eerder op het allerlaatste moment nog van alles moest gebeuren.” Volgens de PRO-leider moeten de drie coalitiepartijen eerst hun eigen conflict oplossen. Hij wil bovendien dat zij daarbij nadrukkelijk rekening houden met de eisen van zijn partij. “Ze zitten er nog maar heel kort en zeker na de chaos van het laatste kabinet hoop ik dat ze eruit komen. Ik adviseer ze: trek je been bij.”
Het grootste geschil betreft de sociale zekerheid. Het kabinet wil voor meer dan 6 miljard euro bezuinigen. Die ingrepen raken onder meer regelingen voor werklozen, ouderen en werknemers die ziek worden.
Voor PRO is dat onaanvaardbaar. “Het kabinet wil bezuinigen op mensen die ziek worden of werkloos raken. Daar kunnen we niet in meegaan. De allerrijksten moeten een eerlijke bijdrage leveren.” Klaver eist daarom dat de volledige bezuiniging wordt geschrapt.
Daarmee kiest PRO dezelfde lijn als de vakbonden. Die hebben duidelijk gemaakt pas over een nieuw sociaal akkoord te willen onderhandelen wanneer de geplande bezuiniging van tafel is. Het kabinet staat daardoor niet alleen onder politieke druk, maar krijgt ook vanuit de vakbeweging weerstand.
De sociale zekerheid is niet het enige financiële hoofdpijndossier. Ook de belastingheffing in box 3 speelt een belangrijke rol. Daarnaast ligt een verhoging van de inkomstenbelasting op tafel om de stijgende defensie-uitgaven te financieren. Juist over de verdeling van die rekening verschillen de partijen sterk van mening.
Klaver waarschuwt D66, VVD en CDA dat zij bij zowel de inkomensverdeling als de belastingen rekening zullen moeten houden met PRO als zij de steun van zijn partij willen. Daarmee staat de coalitie voor een fundamentele politieke keuze. Een beweging richting PRO betekent waarschijnlijk hogere lasten voor vermogenden en het terugdraaien van bezuinigingen op de sociale zekerheid. Dat ligt binnen de VVD gevoelig.
VVD verzet zich tegen koers naar links
De onderhandelingen worden verder bemoeilijkt door verdeeldheid binnen de coalitie zelf. D66 en CDA zouden bereid zijn PRO verder tegemoet te komen. De VVD heeft juist moeite met een beweging naar links.
Die tegenstelling kwam tijdens de gesprekken met de oppositie steeds nadrukkelijker naar voren. Oppositiepartijen klaagden maandag dat onderhandelen lastig is zolang de coalitiepartners onderling geen overeenstemming hebben bereikt. Sindsdien zijn volgens Klaver geen oppositiepartijen meer uitgenodigd.
