Nederland mag opnieuw geen asielzoekers terugsturen van eigen rechter ondanks nieuw EU-migratiepact
Nederland mag asielzoekers voorlopig nog altijd niet terugsturen naar Italië. Ook het nieuwe Europese migratiepact verandert daar op dit moment niets aan. De rechtbank Den Haag oordeelt dat minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink onvoldoende heeft aangetoond dat de omstandigheden in Italië sinds de invoering van het migratiepact daadwerkelijk zijn verbeterd.
De zaak was aangespannen door een Russische man. Hij kreeg dinsdag gelijk van de rechtbank. Centraal staat opnieuw de opvangcapaciteit in Italië. Volgens de rechtbank kan nog steeds niet worden gegarandeerd dat teruggestuurde asielzoekers daar op een behoorlijke manier worden opgevangen.
Daarmee krijgt het kabinet een tegenvaller bij een van de belangrijkste uitgangspunten van het nieuwe Europese migratiebeleid: migranten moeten in beginsel worden behandeld in het land waar zij de Europese Unie zijn binnengekomen en doorreizigers moeten daarnaar kunnen worden teruggestuurd. In de praktijk blijft dat voor Italië voorlopig bijzonder moeilijk.
Het nieuwe Europese migratiepact trad op 12 juni 2026 in werking. De Europese lidstaten hebben daarin onder meer afgesproken dat controles aan de buitengrenzen strenger worden. Asielzoekers moeten hun procedure vaker aan die buitengrens afwachten.
Ook moet worden voorkomen dat migranten vervolgens vrij door Europa reizen en elders opnieuw een asielprocedure beginnen. Wanneer iemand via Italië Europa is binnengekomen en daarna naar Nederland reist, zou terugkeer naar Italië dus voor de hand moeten liggen.
Het principe zelf is niet volledig nieuw. Ook vóór het migratiepact bestonden binnen Europa afspraken waarbij het land van eerste aankomst een belangrijke verantwoordelijkheid droeg.
Van den Brink stelde zich op het standpunt dat de situatie sinds 12 juni voldoende is veranderd. Hij wees onder meer op een gesprek dat hij in juni had met de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken.
Italië zou daarbij hebben toegezegd mee te werken aan het nieuwe migratiepact. Ook ondertekenden Nederland en Italië een intentieverklaring om hun samenwerking op asielgebied te versterken. Daarnaast verwees de minister naar een EU-rapport uit juli 2026.
Daarin staat dat Italië bezig is de capaciteit van de opvang uit te breiden. Volgens Van den Brink waren dat aanwijzingen dat Nederland weer meer vertrouwen zou mogen hebben in de Italiaanse opvangsituatie. De rechter deelt die conclusie niet.
