Veel nieuwe duidelijkheid levert die snelle beantwoording niet op. Boswijk bevestigt nu zwart-op-wit wat hij tijdens het Defensiedebat al had gezegd: volgens hem was per ongeluk een verkeerde versie naar de Kamer gestuurd. Maar vragen over de inhoud van de verwijderde passage, wie opdracht gaf tot aanpassing en of dit vaker gebeurt, blijven onbeantwoord.

Juist die vragen zijn belangrijk, omdat de kwestie raakt aan de screening van Boekholt vóór haar benoeming én aan het vertrouwelijke gesprek dat zij daarover voerde met toenmalig formateur Rob Jetten.

Waarom Boekholts benoeming onder het vergrootglas ligt
De oorspronkelijke Kamervragen gingen over Boekholts verleden bij Defensie en de vraag wat daarvan bekend was voordat zij minister werd. Rond Boekholt spelen al langere tijd twee gevoelige klokkenluidersdossiers uit haar Defensietijd. NieuwRechts berichtte deze zomer uitgebreid hierover.

Eén dossier draait om militair Victor van Wulfen, die misstanden rond de vliegveiligheid meldde. De Onderzoeksraad Integriteit Overheid concludeerde in 2015 dat Defensie daarbij „op meerdere niveaus tekort is geschoten”.

Toen Boekholt later commandant van vliegbasis Eindhoven was, raakte zij bij de zaak betrokken. Uit interne stukken bleek onder meer dat zij een behandelaar vroeg haar te blijven „bestoken” met bruikbaar materiaal over Van Wulfen. Ze schreef daarbij dat ze inmiddels ongeveer 1.700 mails over hem had. Het kabinet heeft bevestigd dat Boekholt contact had met degene die een beslissing op zijn bezwaar voorbereidde.

Daarnaast loopt een tweede klokkenluiderszaak op dezelfde vliegbasis en bij dezelfde eenheid over jarenlang foutieve reisdeclaraties binnen Defensie en een omstreden vlucht met een C-130 Hercules naar Perugia. Het Huis voor Klokkenluiders concludeerde later dat Defensie verschillende gedragingen ten onrechte niet als „misstand” had aangemerkt. Daarbij ging het onder meer om onjuiste declaraties door zeker zeventien militairen.

Ook bestaat discussie over verklaringen van Boekholt rond een aangifte. Zij schreef in 2016 intern dat zij „conform afspraak” aangifte had gedaan. Een dag later bevestigde een generaal schriftelijk dat de aangifte een dag eerder inderdaad was gedaan. Later verklaarde Boekholt onder ede dat zij vanwege de betreffende declaratiekwestie juist geen aangifte had gedaan omdat volgens haar geen vermoeden van een strafbaar feit bestond. Het kabinet stelt dat tussen beide verklaringen geen discrepantie bestaat.

Tegen die achtergrond wilde de Kamer weten wat vóór haar benoeming bij het kabinet bekend was en wat bij haar screening was meegewogen.

Eerst stond er: informatie was bekend
Daar werd het politiek gevoelig. In de eerste gepubliceerde beantwoording van vraag 12 schreef het kabinet zonder veel omhaal: „De door u genoemde informatie was bekend, maar vormde geen belemmering voor de benoeming.” Dat was een duidelijke erkenning. De dossiers waarnaar Kamerleden vroegen, waren volgens die tekst dus bekend voordat Boekholt minister werd.

Een dag later veranderde het antwoord. De expliciete mededeling dat „de door u genoemde informatie” bekend was, verdween. In de nieuwe versie stond alleen nog dat een kandidaat relevante informatie met de formateur kan bespreken, dat zo'n gesprek vertrouwelijk is en dat uiteindelijk „geen sprake was van enig beletsel voor benoeming”.

Daarmee verdween precies het antwoord op de belangrijkste vraag: waren de concrete kwesties rond Boekholt vóór haar benoeming bekend of niet?

Vijf scherpe vragen worden één algemeen antwoord
Boon stelde daar vervolgens vijf nieuwe Kamervragen over. Hij vroeg onder meer of de geschrapte zin feitelijk juist was. Als dat niet zo was, wilde hij weten wat eraan niet klopte. Was de zin wél correct, dan wilde hij weten waarom een feitelijk juiste en politiek relevante mededeling na publicatie werd verwijderd. 

Ook vroeg hij wie opdracht gaf tot de wijziging, wanneer dat besluit werd genomen en wie uiteindelijk toestemming gaf. Verder wilde Boon weten of het kabinet deze regeerperiode vaker al gepubliceerde Kamerantwoorden inhoudelijk heeft veranderd. Zo ja: hoe vaak en in welke zaken?

Boswijk behandelt alle vijf vragen in één gezamenlijk antwoord. Volgens hem werd woensdag simpelweg de verkeerde versie verstuurd. „De volgende ochtend is vastgesteld dat er een fout is gemaakt bij het verzenden van deze stukken, waardoor de beantwoording per abuis een verkeerde versie van het antwoord op vraag 12 bevatte.”

Die verkeerde versie ging volgens Boswijk in op „het gesprek tussen de formateur en de kandidaat”. Dat gesprek is vertrouwelijk en daarom werd het antwoord gerectificeerd, aldus de staatssecretaris.

Maar was die zin nou waar?
Daarmee verklaart Boswijk waarom het kabinet zegt dat de tekst niet gepubliceerd had mogen worden. Hij zegt echter niet of de inhoud ervan klopte. Dat is geen klein verschil.

Als de zin onjuist was, blijft de vraag hoe het kabinet aanvankelijk zo stellig kon schrijven dat de omstreden informatie bekend was. Als de zin wél juist was, betekent dit dat politiek relevante informatie na publicatie is verwijderd omdat die uit een vertrouwelijk formatiegesprek afkomstig zou zijn. Boswijk kiest in zijn antwoord voor geen van beide verklaringen.

Hoe wist Boswijk wat Jetten en Boekholt bespraken?
Daar komt nog een opmerkelijke kwestie bij. Boswijk schrijft zelf dat de foutieve versie inging op het vertrouwelijke gesprek tussen „de formateur en de kandidaat”. Maar dat gesprek werd niet door Boswijk gevoerd.

Bij de vorming van het huidige kabinet was Rob Jetten de formateur. Volgens de procedure spreekt de formateur persoonlijk met kandidaat-bewindspersonen over mogelijke belemmeringen uit heden of verleden. Wat tijdens dat gesprek wordt besproken, is juist strikt vertrouwelijk.

Dat roept de vraag op hoe Boswijk kon vaststellen dat de geschrapte informatie uit dat vertrouwelijke gesprek kwam. Heeft Jetten hem dat verteld? Is die informatie binnen het ministerie gedeeld? Wie wist welke versie was verstuurd en wie trok vervolgens aan de bel? Ook daarover zegt de beantwoording niets.

Geen antwoord op de vraag of dit vaker gebeurt
Hetzelfde gebeurt met Boons vraag over eerdere correcties. Boswijk schrijft slechts: „In het dagelijks verkeer tussen departementen en Kamer worden veel stukken verzonden. Daarbij wordt maximale zorgvuldigheid betracht, in het belang van de informatievoorziening aan uw Kamer. Indien daarin een fout geconstateerd wordt, wordt deze gerectificeerd.”

Maar Boon vroeg niet óf fouten worden gecorrigeerd. Hij vroeg of deze kabinetsperiode vaker reeds gepubliceerde en aan de Kamer verstrekte antwoorden inhoudelijk zijn gewijzigd, hoe vaak dat gebeurde en waarom de Kamer daar niet over werd geïnformeerd. Daar geeft Boswijk geen antwoord op.

Razendsnel klaar, maar zaak niet opgehelderd
De snelheid staat daardoor in schril contrast met de hoeveelheid duidelijkheid die de beantwoording oplevert. Tijdens het Defensiedebat had Boswijk al dezelfde hoofdverklaring gegeven: een verkeerde versie was per ongeluk ingediend. Een dag later staat die uitleg ook formeel op papier.

Maar de politieke kern blijft open. Was het oorspronkelijke antwoord over Boekholts screening waar? Wie besloot de passage na publicatie te verwijderen? Hoe kon Boswijk weten dat de informatie betrekking had op een vertrouwelijk gesprek tussen Jetten en Boekholt? En is het vaker gebeurd dat reeds gepubliceerde Kamerantwoorden achteraf inhoudelijk zijn aangepast?

Op geen van die punten geeft de razendsnelle beantwoording uitsluitsel. Daardoor is de administratieve verklaring inmiddels helder, maar de kwestie die tot de Kamervragen leidde nog altijd niet.