De verhoging wordt jaarlijks bepaald aan de hand van de consumentenprijsindex van het CBS. Volgens de regering is dat nodig om de gevolgen van inflatie te corrigeren. De Raad van State wijst er echter op dat verkeersboetes in de afgelopen jaren veel sterker zijn gestegen dan de inflatie en dan vergelijkbare boetes binnen het strafrecht.

Boetestelsels niet meer in balans
Uit een recente evaluatie blijkt dat administratieve verkeersboetes sinds 1994 met ruim 220 procent zijn gestegen. De consumentenprijzen namen in dezelfde periode met ongeveer 70 procent toe. Het algemene niveau van administratieve boetes ligt daardoor volgens de evaluatie ongeveer 30 procent hoger dan bij vergelijkbare boetes die het Openbaar Ministerie via een strafbeschikking oplegt. De regering heeft eerder zelf erkend dat beide boetestelsels niet meer goed in balans zijn.

Juist daarom wil de Raad van State meer uitleg over een nieuwe verhoging. De regering maakt volgens het advies niet duidelijk waarom indexering onder deze omstandigheden ‘noodzakelijk, evenredig en proportioneel’ is. De Raad benadrukt daarbij het doel van de sancties: ‘Het doel van deze boetes is het sanctioneren van strafwaardig gedrag en - bij deze boetes - het vergroten van de verkeersveiligheid.’

Begroting geen doorslaggevend argument
Het verlagen of niet indexeren van de boetes kan gevolgen hebben voor de inkomsten van het Rijk. De Raad van State vindt echter dat dit geen doorslaggevende reden mag zijn om het huidige verschil tussen de boetestelsels te laten bestaan. ‘Gevolgen voor de rijksbegroting mogen echter niet op voorhand in de weg staan aan aanpassingen in het boetestelsel.’ De Raad noemt afzien van indexatie een mogelijke eerste stap om de disbalans te verkleinen.

Ook vanuit de rechtsbijstand bestaan zorgen over de hoogte van verkeersboetes. Rembrandt Groenewegen van DAS ziet dat mensen vaker bezwaar maken omdat zij een boete niet meer in verhouding vinden staan tot de overtreding. Volgens hem kan een verdere stijging van het aantal procedures extra druk leggen op de rechtspraak, die al zwaar belast is.

Korting bij snelle betaling
DAS wijst daarnaast op systemen die in andere landen worden gebruikt. Daar kan een overtreder een aanzienlijke korting krijgen wanneer een boete direct of binnen korte tijd wordt betaald. Zo'n systeem kan volgens DAS ook het aantal beroepszaken verminderen, omdat procederen minder aantrekkelijk wordt.

De Raad van State adviseert het kabinet in ieder geval de toelichting bij het plan aan te passen en zo nodig ook het ontwerpbesluit zelf te wijzigen. Het advies over de indexering werd op 16 september vastgesteld en op 21 september gepubliceerd. Het plan gaat over de verkeersboetes die vanaf 1 januari 2027 moeten gelden.