Dat blijkt uit antwoorden die staatssecretaris Judith Tielen (VVD) maandag naar de Tweede Kamer stuurde. PVV-Kamerleden Annette Raijer en Geert Wilders wilden weten hoe Atasoy opnieuw zo'n grote positie in het islamitisch onderwijs kon opbouwen. Ze verwezen daarbij expliciet naar de AIVD-berichtgeving uit 2019 en vroegen om onderzoek naar onder meer de geldstromen, ideologische koers en het bestuur van zijn scholen. 

Op dat laatste verzoek antwoordt Tielen kort: „De inspectie ziet nu geen aanleiding voor een dergelijk onderzoek.” 

Van Haga Lyceum naar vier nieuwe scholen
Atasoy was directeur-bestuurder van het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam. De school kwam in 2019 landelijk onder een vergrootglas te liggen nadat de AIVD signalen had gedeeld over personen rond het bestuur en mogelijke salafistische beïnvloeding. Premier Mark Rutte raadde ouders destijds zelfs publiekelijk af hun kinderen naar de school te sturen. 

Atasoy werd in 2020 na een intern conflict ontslagen. Daarna verdween hij niet uit het onderwijs. Via Stichting De Ozonlaag bouwde hij opnieuw een netwerk van islamitische middelbare scholen op.

Dat bestuur heeft inmiddels vier van de dertien islamitische middelbare scholen in Nederland onder zich. Ze staan in Tilburg, Almere, Breda en Gouda. Dat is ongeveer een kwart van het islamitisch voortgezet onderwijs. 

En de uitbreiding kan verdergaan. De stichting heeft dit jaar zes nieuwe initiatieven voor middelbare scholen gemeld: in Roosendaal, Gouda, Breda, Almere, Den Bosch en Tilburg. Daarnaast zijn twee initiatieven voor basisscholen gemeld, in Gouda en Tilburg. Het gaat nog niet om goedgekeurde scholen. Voor 1 november moeten formele aanvragen worden ingediend, waarna DUO en de Onderwijsinspectie ze beoordelen.

Kamervraag over AIVD blijft grotendeels liggen
Juist vanwege die snelle groei vroegen Raijer en Wilders hoe Atasoy door de toets voor nieuwe schoolbestuurders is gekomen. Tielen legt uit dat nieuwe bestuurders onder meer een verklaring omtrent het gedrag moeten hebben. Ook wordt gekeken of zij de afgelopen vijf jaar betrokken waren bij een school die wegens zeer zwakke kwaliteit moest sluiten of bij een bestuur dat een onherroepelijke aanwijzing wegens wanbeheer kreeg.

Atasoy kwam door die toets heen. Volgens Tielen was „het oordeel van de inspectie positief”. Maar op een opvallend onderdeel van de PVV-vragen gaat zij niet rechtstreeks in. Raijer en Wilders verwijzen expliciet naar de AIVD-waarschuwingen uit 2019. In het antwoord volgt geen afzonderlijke beoordeling van die informatie. Dat heeft een belangrijke voorgeschiedenis.

Staat ging zelf de fout in rond AIVD-informatie
De affaire rond het Haga Lyceum liep voor de overheid juridisch slecht af. De rechtbank Den Haag oordeelde in 2024 dat de Staat tussen 2019 en 2020 ten onrechte het beeld had gecreëerd dat op de school ruimte bestond voor antidemocratisch en anti-integratief gedachtegoed. Onderdelen van de AIVD-berichtgeving waren volgens de rechter onrechtmatig gebruikt en hadden een ernstiger en acuter beeld opgeroepen dan de beschikbare informatie rechtvaardigde. 

De rechtbank ging ver. Volgens het vonnis kon het „niet anders” dan dat de Staat destijds de groei van de school „op oneigenlijke wijze wilde belemmeren”. De Staat werd aansprakelijk gehouden voor schade.

Ook de poging van de toenmalige onderwijsminister om het volledige schoolbestuur wegens wanbeheer te laten vervangen hield uiteindelijk geen stand. De Raad van State concludeerde in 2022 dat de vastgestelde financiële overtredingen onvoldoende waren om de zware kwalificatie wanbeheer te dragen waarop die ingreep was gebaseerd. 

Dat verklaart waarom Atasoys verleden juridisch niet automatisch verhindert dat hij opnieuw scholen bestuurt. De staatssecretaris zegt niet dat het vonnis de reden is om de AIVD-kwestie nu buiten beschouwing te laten.

Wel onderzoek naar beloofde fatbikes
Opvallend genoeg kondigde Tielen dezelfde dag wél onderzoek aan naar een veel concreter incident rond een van Atasoys nieuwe scholen. Het Novum Saeculum Lyceum in Gouda kwam in het nieuws omdat overstappende leerlingen een fatbike of laptop aangeboden zou zijn. VVD-Kamerlid Arend Kisteman stelde daar vragen over.

Volgens Tielen mag publiek onderwijsgeld niet worden gebruikt om leerlingen met dure cadeaus naar een school te lokken. De inspectie behandelt het bericht daarom als een signaal en onderzoekt wat er precies is gebeurd. 

Dat levert een opvallend verschil op. Naar de bredere zorgen over Atasoys scholen, hun financiering en bestuurlijke koers komt vooralsnog geen apart onderzoek. Naar de mogelijke inzet van fatbikes en laptops bij leerlingwerving wel.