In Zuidplas praten ze al ruim twintig jaar over een vijfde dorp. Het idee ontstond in 2004, toen toenmalig VVD-wethouder Tamara van Ark de vier kernen van de gemeente dorpen noemde. In 2017 kwam er een masterplan, in 2021 een nieuw plan en in 2024 stemde de gemeenteraad in met het bestemmingsplan. Sinds 1 januari heeft het dorp in wording zelfs een eigen naam en postcode: Cortelande.

Eind vorig jaar maakte toenmalig woonminister Mona Keijzer nog 212 miljoen euro vrij om een slepende ruzie met het hoogheemraadschap en Rijkswaterstaat over de bouw te beslechten. Maandag stond Cortelande op het lijstje van vijf 'nieuwe' bouwlocaties van haar opvolger.

'Vijf nieuwe locaties'
Het ministerie liet er maandagochtend geen misverstand over bestaan. 'Minister benoemt 5 nieuwe locaties', kopte het persbericht. Op het kaartje dat Boekholt-O'Sullivan even later op X plaatste, stond dat de vijf nieuwe locaties goed zijn voor zo'n 25.000 'extra woningen' tot en met 2040.

Het gaat om Assen, Best, Walcheren, Roosendaal en Zuidplas. Daarmee komt het aantal nationaal grootschalige woningbouwlocaties op 31. Jetten deelde het bericht met de belofte dat er meer, sneller en beter wordt gebouwd. Op alle 31 locaties samen komen tot en met 2040 ruim 400.000 woningen, schreef de premier.

Het staat in het eigen persbericht
Dat klopt niet, en het staat gewoon in het eigen persbericht. Op de vijf locaties hebben gemeenten 'goede plannen om snel uit de startblokken te komen', zegt Boekholt-O'Sullivan zelf. Een paar alinea's verder staat dat de Asser nieuwbouwwijk Kloosterveen 'verder uitgebreid' wordt.

Die uitbreiding was al lang in voorbereiding. Voor de afronding van Kloosterveen startte Assen eerder al een milieuonderzoek naar maximaal 2.000 woningen. In de binnenstad werkt de gemeente al jaren aan het Stadskwartier, dat tot voor kort Assen Centraal heette. Daar ging het eerst om 1.350 woningen, inmiddels om 1.700. Wethouder Cor Staal (ChristenUnie) noemde de aanwijzing maandag een erkenning voor Assen. Hoeveel geld Den Haag meebrengt, kon hij niet zeggen.

In Best besloot de gemeenteraad al in maart 2022 dat de stationsomgeving een plek moest worden om te wonen en te werken, meldde Omroep Brabant. Eind 2024 lag er een omgevingsplan voor ongeveer 600 woningen aan de oostkant van het station. Toen een bezwaarmaker zijn beroep introk, werd het plan definitief.

Roosendaal sprak al eerder de ambitie uit om tot 2040 zo'n 10.000 woningen te bouwen, grotendeels rond het station. Eind 2023 sloot de gemeente daarvoor een samenwerking met NS en de provincie. Een jaar later presenteerde burgemeester Mark Buijs de Spoorzone als nieuw stadsdeel naar Tilburgs voorbeeld, met de eerste duizend woningen vanaf 2030. Ook Middelburg en Vlissingen stonden al op de lijst van bouwsteden in de Zeeuwse woondeal die provincie en gemeenten eerder met het Rijk sloten.

En dan Cortelande, het dorp waar Zuidplas al sinds 2004 over praat. De eerste paal gaat daar naar verwachting pas in 2028 de grond in.

Derde keer in ruim twee maanden
Het patroon is inmiddels bekend. Op 1 september presenteerde Boekholt-O'Sullivan vijf 'nieuwe locaties' voor 30.000 woningen, in Deventer, Haarlem, Leeuwarden, Maastricht en Weert. Alle vijf waren echter al in ontwikkeling of voorbereiding, schreef NieuwRechts. In Haarlem-Schalkwijk werden al in 2021 de eerste woningen opgeleverd.

Drie weken later presenteerde het kabinet een 50-puntenplan om de woningbouw op te voeren. Ook daarvan bleek een groot deel al te bestaan. Veel maatregelen stamden van eerdere kabinetten en de 7 miljard euro die het kabinet aankondigde, komt pas vanaf 2029 vrij.

Wat wél nieuw is
Nieuw is de status. Als nationaal grootschalige woningbouwlocatie krijgen de vijf gebieden hulp van het Rijk bij vergunningen en knelpunten, en mogelijk geld. Bij de keuze keek het kabinet onder meer naar werkgelegenheid, ruimte op het stroomnet en spreiding over het land. Voor de bereikbaarheid is op deze plekken geen extra rijksgeld nodig, schrijft het ministerie.

De 31 locaties komen later deze maand terug in de Nota Ruimte, de visie van het kabinet op de inrichting van Nederland. Of de nieuwe status de bouw daadwerkelijk versnelt, valt niet te controleren. Het kabinet noemt per gebied geen oude en nieuwe opleverdatum.

In Cortelande moet de eerste paal nog de grond in. Als dat in 2028 gebeurt, is het 24 jaar nadat Zuidplas voor het eerst over een vijfde dorp begon.