„Er moeten veel meer huizen worden gebouwd. Met deze 5 nieuwe locaties komen er 30.000 woningen extra snel bij voor ruim 60.000 woningzoekenden”, schreef de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening deze maandag.

Ook D66 hangt er een ronkend persbericht aan vast. „Met hier en daar een straatje erbij komen we er niet. Daarom bouwen we nieuwe buurten, wijken en steden. Door heel Nederland. Duurzaam, betaalbaar en fijn om in te wonen. Zodat jij straks beschikt over die eigen voordeur, die sleutels in je hand. Een plek voor jezelf. Een thuis”, aldus de partij.

Het gaat om bouwgebieden in Deventer, Haarlem, Leeuwarden, Maastricht en Weert. Later dit jaar wil Boekholt-O’Sullivan nog vijf gebieden aanwijzen. De suggestie dat de eerste vijf locaties nieuw zijn, klopt echter niet met de bestaande plannen. Op X is er een officiële correctie geplaatst en ook het VVD-account Klassiek Liberaal geeft de minister een tik op de vingers.

In Haarlem en Deventer wordt al gebouwd
Haarlem-Schalkwijk is daarvan een duidelijk voorbeeld. Het Rijk rekent daar op ongeveer 5.000 tot 6.000 woningen. Maar de gebiedsontwikkeling loopt al jaren. Een project met 156 woningen werd in 2021 al opgeleverd. De bouw van andere woongebouwen begon in 2024 en begin 2025.

Ook in Deventer waren de plannen al ver gevorderd. Voor de aankondiging van Boekholt-O’Sullivan waren in Centrum en Schil volgens gemeentelijke stukken al 332 woningen opgeleverd en nog eens 250 in aanbouw. Het Rijk telt voor het grotere gebied ongeveer 5.000 tot 6.000 woningen mee. Van een volledig nieuwe bouwlocatie is daar dus geen sprake.

Ook plannen Leeuwarden lagen er al
In Leeuwarden gaat het om Middelsee en Spoordok, samen goed voor ongeveer 6.000 woningen. Maar ook hier begon de ontwikkeling niet op 1 september. In Middelsee worden de eerste circa 750 woningen al gebouwd. Voor Spoordok werd de gebiedsvisie eind 2021 vastgesteld.

Maastricht werkte eveneens al aan zijn Spoorzone. De gemeente stelde begin 2026 de gebiedsvisie vast, waarin ruimte wordt voorzien voor ongeveer 8.000 woningen. De daadwerkelijke grootschalige bouw moet daar nog wel beginnen.

In Weert stond de Spoorzone al in de Omgevingsvisie en ontwikkelstrategie uit 2024. De gemeente werkte daarna verder aan een gebiedsvisie. Het kabinet rekent daar nu op circa 5.000 woningen. De 30.000 woningen zijn daarmee geen 30.000 nieuwe plannen die deze week plots aan de Nederlandse woningbouwopgave zijn toegevoegd.

Wat is wél nieuw?
De minister heeft wel degelijk iets veranderd. De vijf gebieden zijn nu aangewezen als nationaal grootschalig woningbouwgebied. 

Daarmee krijgt het Rijk een grotere rol bij de ontwikkeling. Gemeenten kunnen ondersteuning krijgen en knelpunten rond onder meer vergunningen, bereikbaarheid, stikstof, drinkwater en het elektriciteitsnet moeten sneller worden aangepakt. Die extra rijksregie kan ervoor zorgen dat bestaande plannen eerder worden uitgevoerd.

Maar ook de claim dat de woningen daardoor „extra snel” bijkomen, is voorlopig moeilijk te controleren. Het kabinet geeft per gebied geen oude en nieuwe opleverdatum. Daardoor is niet zichtbaar hoeveel maanden of jaren de nieuwe status daadwerkelijk oplevert. Zonder zo’n nulmeting blijft de versnelling vooralsnog een verwachting.

Woningbouw blijft achter
De stevige aankondiging komt op een moment dat het landelijke bouwdoel al jaren niet wordt gehaald.

Nederland wil jaarlijks rond de 100.000 woningen toevoegen. Kijk je alleen naar nieuwbouwwoningen, dan bleef de productie daar de afgelopen vijf jaar telkens ruim onder. In 2021 werden 70.954 nieuwbouwwoningen opgeleverd. In 2025 waren dat er 69.189. Geen enkel jaar tussen 2021 en 2025 kwam in de buurt van 100.000 nieuwbouwwoningen.

Boekholt-O’Sullivan hoopt met extra rijksregie de bouwproductie omhoog te krijgen. Maar haar eigen formulering over „5 nieuwe locaties” verhult een belangrijk onderscheid: de rijksaanwijzing is nieuw, de woningbouwgebieden en de meeste plannen niet.