NPO Ombudsman Margot Smit diskwalificeert ten onrechte Kamerlid Simone Kerseboom (FVD)

Opinie17 juni 20227 minuten Paul Cliteur

De NPO is van plan omroep Ongehoord Nederland een financiële sanctie op te leggen. De NPO zet die stap na een kritisch rapport van de ombudsman van de NPO van vorige week. De NPO wil de omroep nog wel de kans geven zijn kant van het verhaal te vertellen, en daarna moet de raad van bestuur zich er nog over buigen”, schrijft de NOS. ON krijgt jaarlijks 3,6 miljoen. De Mediawet schrijft een toegestane korting toe van 15%. Dat zou neerkomen op een half miljoen.

Lees ook

Nexit: tijd voor een Nederlandse onafhankelijkheidsverklaring

Ik wil nu iets langer stilstaan bij dat “kritische rapport” van de ombudsman. Margot Smit is haar naam. Zij noemt zichzelf op haar website  “onafhankelijk (onderzoeks)journalist”. Heeft de ombudsman zulke doorwrochte kritiek dat het korten van een half miljoen op het budget van deze vijf maanden oude omroep te rechtvaardigen valt?

Eerst wat context. Ik citeer het rapport:

“Sinds 5 januari 2022 maakt de omroep de wekelijkse podcast Ongehoord Nieuwscafé en de maandelijkse podcast Ongehoorde Verhalen, sinds 22 februari 2022 tweemaal per week het tv-programma Ongehoord Nieuws. Over afleveringen van de wekelijkse podcast en met name over tv-uitzendingen ontving de ombudsman tot 1 juni in totaal 146 mails van het publiek. Tien daarvan waren complimenten of kritiek op het onderzoek van de ombudsman, de overige bevatten klachten en kritiek over de uitzendingen” (p. 15).

Dus 136 klachten na vijf maanden in bedrijf te zijn geweest. Dat is niet veel, lijkt het. Helemaal niet als je bedenkt dat het publieke bestel door 17 miljoen Nederlanders wordt gedragen (lees: betaald). Die “klachten” zou je dan toch moeten afzetten tegen de hoeveelheid enthousiaste kijkers van de programma’s van ON? Of tegen de overweldigende hoeveelheid mensen die niet klagen? Dit soort afwegingen wordt in het rapport van de ombudsman echter helemaal niet gemaakt. In het ruim 40 pagina’s tellende rapport wordt regelmatig de indruk gevestigd dat het regent van de klachten over ON, maar bij nadere beschouwing valt dat erg mee. Of tegen, hoe je het maar beschouwt.

Het grootste gebrek van het rapport van de ombudsman is misschien dat het totaal niet waarmaakt wat het pretendeert te zijn: een beoordeling van de klachten van die relatief kleine hoeveelheid klagers (136) die zich niet in de programma’s van ON herkennen. Wat het wel is, is een hele lange en eerlijk gezegd in slecht Nederlands opgeschreven herhaling van journalistieke uitgangspunten. Dat je transparant moet zijn. Dat je moet doorvragen. Dat je geen “doorgeefluik” mag zijn. Tot vervelens toe wordt dat herhaald.

Voorbeelden van situaties waarin ON op dit vlak zou hebben gefaald, zijn bijna niet te vinden. Nadat het geduld van de lezer lang op de proef is gesteld, worden dan op p. 48, in Bijlage 4, twee voorbeelden gegeven die illustratief zouden zijn voor een “patroon” dat Smit ons wil doen geloven dat zou bestaan. Zij voert die twee voorbeelden op onder de tekst “Interviewaanpak, enkele voorbeelden”.

In de tekst voorafgaand aan die Bijlage 4 wordt, in de hoofdtekst, ook nog één ander voorbeeld genoemd waarvan Smit ons wil doen geloven dat daar iets niet goed zou zijn gegaan. In totaal heb ik dus maar drie voorbeelden kunnen vinden waarmee het vrijblijvend gefilosofeer van Smit handen en voeten zou moeten krijgen. Niettemin doet zij op basis van deze drie gevallen de groteske uitspraak dat een “patroon” zou bestaan in de “interviewaanpak” van ON.

Omdat dit stukje zelfs in deze vorm al langer is dat doorgaans op deze site verschijnt, ga ik nu op een voorbeeld van Smit iets nader in. Dat is haar kritiek op de uitzending van Ongehoord Nieuws van 12 april 2022: “gesprek met over ‘plaasmoorde’ in Zuid-Afrika” (deze gebrekkig geformuleerde zin is een letterlijk citaat uit het rapport, p. 48).

De in deze uitzending geïnterviewde persoon wordt door de ombudsman geïntroduceerd als “een publiciste die lang in het land heeft gewoond” (p. 48). Wie echter de moeite neemt te checken om wie het gaat komt te weten dat wordt verwezen naar Simone Kerseboom, Kamerlid voor FVD. Uit de uitzending van ON blijkt dat de geïnterviewde Kerseboom 20 jaar in Zuid-Afrika heeft gewoond. Ook wordt in de uitzending gezegd dat haar ouders daar nog steeds wonen. Kerseboom is echter naar Nederland gegaan en heeft zich hier gevestigd omdat zij de onveilige situatie in Zuid-Afrika met de extreme criminaliteit en de moordende bendes moeilijk uit te houden vond. Aldus blijkt uit het programma van ON.

Zij is dus geen “publiciste”, zoals zij door de slordig werkende Smit wordt opgevoerd, maar Kamerlid voor FVD. Hoe is het mogelijk dat Smit dit niet weet? En als zij het wel weet, waarom vermeldt zij dat niet in haar rapport?

Wat ook niet door Smit is uitgezocht, is waarom juist Kerseboom bij uitstek geschikt was om als deskundige op te treden in het programma. Niet geheel onbelangrijk voor een rapport waarin klachten worden behandeld over de programmering van ON. Ook over de keuze van de gasten. Uit het programma blijkt echter dat Kerseboom is uitgenodigd omdat naast het feit dat zij daar heeft gewoond en de gevaarlijke situatie aan den lijve heeft ervaren, zij ook nog eens heel veel weet over het onderwerp. Logisch, want zij is daar gepromoveerd aan de universiteit op precies het onderwerp waarop deze reportage betrekking heeft en op basis waarvan het gesprek plaatsvond: de Zuid-Afrikaanse samenleving onder het “Rainbow Nationalism”. Dat laatste is een term die teruggaat op aartsbisschop Desmond Tutu en is als concept verder ontwikkeld door Nelson Mandela.

Smit presenteert in eigen bewoordingen in haar rapport in Bijlage 4 een volstrekt onvolledige weergave van het gesprek met Kerseboom die zij “gast” blijft noemen. Na die onvolledige en op bepaalde punten zelfs misleidende parafrase van wat Kerseboom heeft gezegd, komt de Ombudsman met twee bezwaren die van een pijl worden voorzien. Kennelijk om deze punten als conclusies te markeren die Smit getrokken uit het gesprek met wat zij noemt de “gast”.

De eerste conclusie is: “In dit gesprek wordt de claim van corruptie en nalatigheid richting de regerende partij in Zuid-Afrika gemaakt, de regering wordt verantwoordelijk gehouden voor de hoge criminaliteit en de moord op blanke boeren. Dat kan je doen, maar dat moet je wel onderbouwen. Doe je dat niet, dan blijft het een mening, en dat had dan duidelijk gemaakt moeten worden” (p. 48).

Dit oordeel van de Ombudsman is naar mijn mening unfair. Maar men kan het ook slordig en slecht onderbouwd noemen. Margot Smit doet onrecht aan wat Kamerlid Simone Kerseboom naar voren brengt. Wie de analyse die de hoogst deskundige Kerseboom (zoals gezegd, zowel op grond van haar persoonlijke biografie als ook haar universitaire studie) in het programma heeft gegeven na het bekijken daarvan nog steeds een niet onderbouwde “mening” wil blijven noemen, heeft echt niet goed opgelet.

Overigens kan men de conclusie dat de regerende partij in Zuid-Afrika in gebreke blijft ook trekken op basis van wat we de “essentie van de staat” kunnen noemen. De basisfunctie van een staat is het verschaffen van veiligheid voor de burgers. Men kan ook zeggen: het monopolie van de handhaving van het geweld behoort bij de staat te liggen. Slaagt die staat daar niet in – en dus de zittende regering die voor het staatsgezag verantwoordelijk is – dan faalt die staat (of regering). Om dat te kunnen vaststellen hoef je niet “door te vragen”, maar dat kan iedereen vaststellen op basis van nuchter nadenken.

Het is dan ook niet Kerseboom die “maar een mening” geeft, maar het is Smit die zich door een “mening” laat leiden. Dat maakt haar observaties niet alleen als ombudsman onbetrouwbaar, maar ook haar journalistieke vaardigheid blijkt gebrekkig. Het is alleen, als ombudsman, wel een bijzonder “dure mening”, want door die mening, een vooroordeel eigenlijk, kan ON een half miljoen mislopen. Althans als de NPO niet oplet en haar beleid baseert op het onprofessionele werk dat door Smit wordt aangeleverd.

Aan haar eigen suggestieve weergave van hetgeen Kerseboom naar voren heeft gebracht, verbindt Smit nog een tweede, eveneens rammelende, conclusie. Smit schrijft: “De presentator vraagt vervolgens niet op grond waarvan de spreker haar uitspraken doet, maar vraagt waarom het beleid van de regering gefaald heeft. Waarmee het falen en de verantwoordelijkheid van de regering voor moord en criminaliteit als feit onderdeel van het vervolg van het gesprek worden” (p. 48).

Wil Smit weten op grond waarvan Kerseboom haar uitspraken doet? Op basis van 20 jaar ervaring in dat land, luidt het antwoord. Op basis van talloze verhalen die zij heeft gehoord van haar ouders, familie en kennissen en waarvan zij ook melding maakt in het gesprek met de interviewster. Op basis van haar eigen ervaringen, ter plaatse opgedaan, doet zij dus “haar uitspraken”. En ook de vraag waarom de regering gefaald heeft, is aan de orde gesteld. En ja, dát die regering gefaald heeft dat hoeft men niet als een “hypothese” te hanteren, iets waarop “doorgevraagd” had moeten worden, maar dat kan je als een gegeven feit aannemen op basis van de brute moorden die daar plaatsvinden. Je moet wel helemaal door blinde geloofsijver zijn bezield om hier nog “doorvragen” te vergen.

Na het lezen van de onbeholpen weergave van het gesprek met Kerseboom door ombudsman Smit vraag je je eigenlijk maar één ding af: wat bezielt haar? Smit, wel te verstaan. Hoe kan zij zo enorm blind zijn? Ergert het haar dat het beleid van de zwarte regering een fiasco is gebleken? Is dat misschien onverdraaglijk voor Smit? Wil zij nog de mogelijkheid open laten dat je dat als een hypothese kan opwerpen?

Ik denk dat de ombudsman nog veel moet leren. Als ombudsman, maar ook als journalist. Ik zou haar ter overweging een citaat van Bertrand Russell willen meegeven:  “To understand the actual world as it is, not as we should wish it to be, is the beginning of wisdom” (Bertrand Russell, Mortals and Others: American Essays 1931–1935, Vol. II, Essay, CXL : Censorship by Progressives (11 October 1934), p. 454).

Laat Smit, voordat zij een deskundige als Kerseboom diskwalificeert met haar tendentieuze weergave van het programma van ON, bedenken dat aan het vak van journalist ook een morele kant zit. Precies die principes die Smit in haar hoogdravende beschouwingen 40 pagina’s lang aan het opdreunen is. Laat zij dat op haar eigen werk gaan toepassen.

En NPO, wilt u a.u.b. uw belangrijke beslissingen niet baseren op dit ondeugdelijke werk van Smit? Dat is voor de integriteit van het publieke bestel wel belangrijk.

Paul Cliteur is redacteur en schrijver van The Fall and Rise of Blasphemy Law (2016).

Meerartikelen

Nieuws

Peiling: BBB op 18 zetels, daarmee tweede partij van Nederland

In de nieuwe zondagspeiling van Maurice de Hond stijgt de BoerBurgerBeweging (BBB) maar liefst vier zetels in een week tijd. Door deze flinke stijging is de partij van Caroline van der Plas de tweede partij van Nederland met 18 zetels. De VVD wordt g

Nieuws

BIJ1-voorzitter stapt op: 'Ik ben als zwarte vrouw nog nooit zo respectloos behandeld'

De landelijke voorzitter van BIJ1, Jursica Mills, legt haar functie per direct neer. Mills kan niet langer meer omgaan met de toxische werksfeer binnen haar partij en zal daarom per direct stoppen. De partijtop van BIJ1 heeft aangegeven al veel werk

Nieuws

Oud VVD-prominent overgestapt naar BBB

Gert-Jan Oplaat, voormalig VVD-Kamerlid, heeft bekend gemaakt vanaf heden lid te zijn van de BoerBurgerBeweging (BBB). Een week geleden maakte Oplaat bij Op1 zich niet langer thuis te voelen bij de VVD en de partij te gaan verlaten. Inmiddels heeft O

Nieuws

Koning springt in de bres voor boeren: "Er moet perspectief gegeven worden"

Koning Willem-Alexander heeft het opgenomen voor de Nederlandse boeren. Volgens de Koning moet er namelijk wel perspectief komen, iets wat nu ontbreekt. Daarnaast gaf hij aan dat het koningshuis de boeren een warm hart toedraagt.  Koning Willem-Alexa

Nieuws

Man die huis van BVNL-leider Van Haga binnendrong weer op vrije voeten

De man die donderdagmiddag de woning van Kamerlid Wybren van Haga (BVNL) binnendrong is weer op vrije. De Tweede Kamer heeft aangifte gedaan tegen de inbreker, aldus het AD. Van Haga deed donderdag al een oproep aan zijn medepolitici om te stoppen me

Nieuws

Amerikaans Hooggerechtshof schaft landelijk recht abortus af: Biden spreekt van "tragische fout"

Het Hooggerechtshof in de Verenigde Staten heeft een historisch besluit genomen en de pro-abortus uitspraak van Roe vs. Wade teruggedraaid. Hierdoor is het landelijke recht op abortus afgeschaft. De vraag of vrouwen wel of niet abortus mogen plegen i

Nieuws

D66 stopte kritische stikstofconclusies van eigen focusgroep in doofpot: het zou FVD namelijk in de kaart spelen

Professor Han Lindeboom heeft op NPO Radio 2 een boekje open gedaan over de werkwijze van D66. Lindeboom was betrokken bij een focusgroep van de democraten die bezig was met het stikstofdossier. Tijdens diverse bijeenkomsten focuste deze groep zich o

Nieuws

Kabinet zet in op flexwoningen voor asielopvang, sluit dwang niet uit

Het kabinet ziet het sneller bouwen van tijdelijke woningen als een manier om de asielcrisis aan te pakken. Het kabinet zet alles op alles om dit jaar 7.500 tijdelijke huizen te realiseren. Toch sluit het kabinet niet uit dwang te gaan gebruiken om g

Opinie

Opinie

Klimaatcommunisten zijn een gevaar voor de staatsveiligheid

In Rotterdam participeerden afgelopen weekend duizenden mensen in een klimaatmars. Het ultieme doel van deze mensen: zorgen dat de opwarming van de aarde onder de 1,5 °c blijft. Maar dit was niet het enige waar de demonstranten voor actievoerden. Bla

Opinie

Waarom inclusief onderwijs zo gevaarlijk is

Inclusief onderwijs. Onderwijs waarin elk kind, ongeacht sociale of culturele achtergrond, beperking of handicap, emotionele of gedragsproblemen zijn of haar maximale talenten kan ontplooien. Onderwijs, waarin alle kinderen samen en gelijk in de klas

Opinie

Journalisten zijn een doorgeefluik, ook al vindt de Ombudsman NPO Margot Smit dat een gruwel

Sinds januari 2022, het moment waarop ON! de NPO is komen versterken, voldoet de NPO beter aan haar publieke opdracht dan daarvoor. Maar Margot Smit, de Ombudsman NPO, denkt daarover anders in een kritisch rapport dat zij over ON! heeft geschreven. D

Opinie

Utopia versus realiteit

Dienen wij, het machtige Westen, onze kernwapens te verminderen voor een wereld zonder oorlog of dienen wij, het machtige Westen, ons te bewapenen met kernwapens om ons te beschermen tegen de dreigingen uit Rusland of China? Het was dé vraag afgelope

Opinie

Cultuursubsidies leiden tot staatspropaganda en zielloze kunst

Het was al decennia lang een trend, maar tijdens de coronacrisis werd het pas echt zichtbaar: de Nederlandse cultuursector zit onder de plak bij de overheid. Cultuur hoort uitdagend, provocerend en het verst verwijderd van politieke correctheid te zi

Opinie

Stemmen jongeren zichzelf de armoede in?

De afgelopen gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 hebben laten zien dat de links/progressieve partijen het nog steeds voor het zeggen hebben in de gemeenten waar jongeren een enorm onderdeel uitmaken van de bevolkingssamenstelling. Zo is het nieu

Leesmeeropinie

Interviews

Interviews

Fuseren? Als het aan Benide ligt, liever niet

In een poging van links om tot intensievere samenwerking te komen, pleiten de partijtoppen van de Partij van de Arbeid en GroenLinks voor een fusie van de fracties van de Eerste Kamer. Maar blijft het daarbij? Zijn er ideeën voor een algehele fusie?

Interviews

De politicus met de drang naar vrijheid: Wybren van Haga

Den Haag – In de afgelopen vijf jaar is er flink wat veranderd in de politieke carrière van Wybren van Haga. Op 31 oktober 2017 werd hij verkozen als Tweede Kamerlid voor de VVD, de partij die hem nog geen twee jaar later eruit gooide. Hij ging door

Interviews

Toeslagenmoeder Agnes Plaatje over VVD-actie: “Het was minachting”

Vorige week donderdag werd er in de Tweede Kamer gedebatteerd over de uithuisplaatsingen van kinderen van ouders uit de toeslagenaffaire. Daarbij liepen de emoties soms hoog op. Tijdens de bijdrage van de VVD liepen toeslagenouders weg van de publiek

Interviews

Olaf Ephraim: "BVNL heeft argwaan aan een grote overheid"

DEN HAAG – De Tweede Kamer kent ondertussen alweer 20 fracties,  waarvan de helft nog niet veel langer bestaat dan vijf jaar. Wij spraken Olaf Ephraim, de penningmeester, Tweede Kamerlid medeoprichter van BVNL (in de Tweede Kamer bekend als Groep Van

Interviews

De wensdroom over een Europees leger. Toine Beukering over de onhaalbaarheid en onwenselijkheid van dit plan

Vanuit de Europese Unie wordt het geluid voor de vorming van een Europees leger alsmaar luider. Critici zien in de komst van de recent aangekondigde flitsmacht de opmaat naar een echt Europees leger. Volgens JA21-Senator Toine Beukering is het idee v

Interviews

Hugo de Jonge was ondanks kritiek wetenschappers groot voorstander coronapaspoort

Uit WOB-documenten is gebleken dat toenmalig coronaminister Hugo de Jonge en de Europese Unie voorstanders waren van een coronapaspoort. Echter dachten wetenschappers medio 2020 hier anders over: zij zagen weinig heil in deze politieke plannen. Nieuw

Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

PVV'er sloopt ChristenUnie: "Grote woorden, beetje pruttelen, niet doorpakken"

PVV-Kamerlid Edgar Mulder was donderdag tijdens het stikstofdebat enorm kritisch op de ChristenUnie. Tijdens debatten weet die partij zich zo neer te zetten alsof ze wel degelijk op komen voor de landbouwsector, maar onderaan de streep pakt de partij

Nieuws

Ongekend: man dringt woning Wybren van Haga binnen. "Het gaat veel te ver nu"

Een man is donderdagmiddag de woning van Kamerlid Wybren van Haga (BVNL) binnengedrongen. Dat zei het Kamerlid plotseling tijdens het debat over het stikstofbeleid. Van Haga doet een oproep aan zijn medepolitici om te stoppen met elkaar voor van alle

Nieuws

Kijken: emotionele boer spreekt Kamerleden toe: "Het is oorlog"

Donderdagmiddag vond zich er een bijzonder tafereel plaats in de Tweede Kamer. Enkele Kamerleden werden getrakteerd op een zeer emotionele toespraak van boer Koos, die vertelde hoe een boer uit het leven was gestapt vanwege de politieke koers in Den

Nieuws

Bezorgde bewoner sloopt D66-burgemeester om komst van mega AZC

De burgemeester van Velsen-Noord, Frank Dales (D66), is enorm blij met een nieuw prestigeproject in zijn gemeente. Velsen-Noord gaat maar liefst 1000 asielzoekers opvangen op een cruiseschip in de haven. Dat Velsen-Noord slechts 5000 inwoners heeft e

Nieuws

Johnson ziet partijvoorzitter vertrekken na zetelverlies tussentijdse verkiezingen

Oliver Dowden, partijvoorzitter van de Conservatieve Partij in het Verenigd Koninkrijk, heeft zijn functie neergelegd na het zetelverlies in de tussentijdse verkiezingen.  In het kiesdistrict Tiverton-Honiton raakte de partij een belangrijke zetel kw

Nieuws

Van Haga (BVNL) doorziet échte reden onteigenen boeren: 25.000 woningen in Stroe

Tweede Kamerlid Wybren van Haga (BVNL) wil opheldering van stikstofminister Van der Wal over een gigantische uitbreiding van het aantal woningen in Stroe. Voor het dorp, waar woensdag nog het grote boerenprotest plaatsvond en waar boeren van hun gron

Nieuws

Klaver noemt Van der Plas tijdens Kamerdebat "vergif": "Wat hij doet is levensgevaarlijk"

GroenLinks-leider Jesse Klaver heeft fel uitgehaald naar BBB-politica Caroline van der Plas. De politica trekt de stikstofcijfers die de overheid gebruikt in twijfel en wil graag meer opheldering. Volgens Klaver zou Van der Plas niet moeten twijfelen

Nieuws

D66 wil vaart maken met stikstofreductie: "Er is meer nodig"

Terwijl veel politieke partijen in de Tweede Kamer tijdens het stikstofdebat bezwaar maken tegen de nieuwe stikstofplannen van het kabinet en minister Christianne van der Wal, wil D66 juist een tandje meer. De democraten willen juist dat men vaart ga

Nieuws

Oversterfte eind 2021 hoger dan Covid-sterfte: reden onduidelijk

Uit gemeenschappelijk onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het RIVM is duidelijk geworden dat de oversterfte in de tweede helft van 2021 hoger lag dan dan de sterfte door Covid-19. Volgens het RIVM is er geen reden om te denk

Nieuws

Waarom Pieter Omtzigt sceptisch is over toelating Oekraïne tot EU

"Zelden is er een Europese top geweest waarbij er zo veel zulke grote uitdagingen op het bord lagen." Dat zei Kamerlid Pieter Omtzigt woensdag tijdens een debat over de aankomende EU-top, waar het conflict tussen Oekraïne en Rusland een belangrijk on

Nieuws

Van Haga (BVNL): Rutte moet stoppen met stoere oorlogstaal

Kamerlid Wybren van Haga (BVNL) heeft woensdag tijdens een Kamerdebat fel uitgehaald naar premier Mark Rutte tijdens een debat over de komende Europese top waar het conflict tussen Oekraïne en Rusland een belangrijk onderwerp zal zijn. Van Haga verwe

Nieuws

Baudet: "We hebben een oorlog met Rusland als gevolg van de EU en de machtsspelletjes van de Amerikanen"

Tijdens het Tweede Kamerdebat over de Europese top van 23 en 24 juni haalde FVD-leider Thierry Baudet scherp uit naar de Europese Unie én naar de Verenigde Staten. Volgens Baudet is Nederland slachtoffer geworden van de machtspelletjes van de Amerika