De migranten die als eerste naar Albanië zijn gebracht, zijn mannen die door de Italiaanse autoriteiten als ‘niet kwetsbaar’ worden beschouwd. Dit betekent dat hun kans op het verkrijgen van een verblijfsvergunning laag wordt ingeschat. Ze werden eerder deze week gered op de Middellandse Zee en naar de nieuwe opvangcentra gebracht die door Italië zijn gebouwd in Albanië. Het gaat om een primeur voor het Italiaanse migratiebeleid, waarbij Albanië, een niet-EU-land, een cruciale rol speelt.

De afspraak tussen Italië en Albanië voorziet in de opvang van maximaal 3000 migranten in eerste instantie, met een stapsgewijze uitbreiding tot 36.000 migranten per jaar. Voor deze ‘verhuur’ van locaties betaalt Italië Albanië een vergoeding van 600 miljoen euro, verspreid over vijf jaar. De kosten omvatten niet alleen de bouw van de opvangcentra, maar ook de inzet van Italiaanse ambtenaren en politiepersoneel om de asielprocedures te beheren.

Procedure en juridische afhandeling
Hoewel de migranten fysiek in Albanië verblijven, vallen ze juridisch gezien onder de Italiaanse asielwetgeving. De Italiaanse autoriteiten zijn verantwoordelijk voor het verwerken van de asielaanvragen, en de migranten krijgen binnen 28 dagen te horen of hun aanvraag is goedgekeurd. Dit proces omvat ook eventuele beroepsprocedures in geval van afwijzing. Migranten uit niet-veilige landen mogen dit proces in Italië afwachten, terwijl kwetsbare groepen zoals gezinnen, vrouwen, kinderen en zieken niet naar Albanië worden gestuurd en hun procedure in Italië doorlopen.

Het plan van Meloni stuit op kritiek. Een van de belangrijkste vragen is of migranten in Albanië voldoende toegang hebben tot Italiaanse juridische bijstand, en wat er gebeurt met afgewezen migranten. Landen van herkomst weigeren vaak hun onderdanen terug te nemen, waardoor onduidelijk blijft of deze migranten in Albanië zullen blijven of uiteindelijk toch naar Italië worden teruggestuurd.

Meloni speelt een sleutelrol in meerdere migratieovereenkomsten, waaronder een deal die in juli 2023 werd ondertekend tussen de EU en Tunesië. Deze overeenkomst voorziet in financiële steun aan Tunesië om te voorkomen dat migranten de Middellandse Zee oversteken. Daarnaast investeert het plan in lokale bedrijven en onderwijs om migratie op lange termijn te ontmoedigen.