Volgens critici dwingt Brussel hiermee de markt in een richting waar veel bedrijven en consumenten nog niet klaar voor zijn. De waardevermindering van tweedehands elektrische auto’s is fors hoger dan bij brandstofauto’s, wat de financiële haalbaarheid van de maatregel in twijfel trekt.

De Europese Commissie presenteerde de maatregel als onderdeel van een groter plan om de auto-industrie in Europa te ‘redden’. Tijdens een serie bijeenkomsten eind 2024 bespraken fabrikanten, vakbonden en consumentenorganisaties de crisis in de sector. Europese merken hebben de concurrentiestrijd met China grotendeels verloren. Chinese autofabrikanten domineren de markt voor elektrische voertuigen, terwijl Europa achterloopt in de ontwikkeling van batterijen en productiecapaciteit.

Brussel heeft wel geprobeerd hier iets aan te doen door Europese batterijproductie te stimuleren, maar dit plan dreigt een mislukking te worden. Het enige serieuze batterijproject op Europese bodem, het Zweedse Northvolt, is recent ingestort. De afhankelijkheid van China blijft dus, zij het onder Europese voorwaarden. Dit roept vragen op: Europa probeerde ooit zelf voet aan de grond te krijgen in China, maar werd daar gedwongen samen te werken met lokale fabrikanten. Nu lijkt China dezelfde strategie toe te passen in Europa.

Elektrische dwang: oplossing of experiment?
De automarkt is al jarenlang in beweging door Brusselse regelgeving. Brandstofauto’s worden met extra belastingen ontmoedigd, terwijl elektrische auto’s worden gesubsidieerd. Toch heeft deze aanpak tot nu toe niet het gewenste effect gehad. De verkoop van elektrische auto’s blijft achter, en fabrikanten waarschuwen voor economische onzekerheid.

De Commissie overwoog aanvankelijk om sancties op te leggen aan autofabrikanten die hun elektrische verkoopquota niet haalden in 2024. Die plannen werden uiteindelijk afgezwakt. In plaats van een jaarlijkse verplichting mogen fabrikanten nu hun emissies over drie jaar middelen. Maar met de nieuwe verplichting voor bedrijven om hun wagenparken elektrisch te maken, lijkt Brussel de controle opnieuw aan te scherpen.

Bedrijven de dupe
De vraag blijft hoe bedrijven deze overgang moeten financieren. Veel ondernemingen werken met leasecontracten en langlopende investeringen. De snellere slijtage en afschrijving van elektrische voertuigen, gecombineerd met de onzekerheid over batterijprestaties en infrastructuur, maken de overstap een riskante zaak.

De grootste zorg is de invloed op de tweedehandsmarkt. Elektrische auto’s verliezen sneller hun waarde, en de batterijtechnologie verandert zo snel dat oudere modellen snel verouderen. Voor kleinere bedrijven of particulieren die afhankelijk zijn van tweedehands auto’s, kan dit betekenen dat zij duurder uit zijn.