Voorzitter van de Europese Raad, António Costa, roept de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten op om met een “open geest” en “collectieve verantwoordelijkheid” te kijken naar de EU-begroting voor na 2027. Een belangrijk agendapunt is de financiering van de Europese schuldenberg, die in rap tempo groeit door leningen en subsidies die tijdens en na de coronacrisis zijn verstrekt.

Om deze schulden af te lossen, wordt nu nagedacht over nieuwe “eigen middelen” voor Brussel. Dit kan betekenen dat er EU-belastingen worden ingevoerd of dat bestaande inkomstenbronnen van lidstaten deels naar de EU gaan. Nederland en andere kritische lidstaten vrezen dat dit neerkomt op meer financiële macht voor Brussel en een hogere afdrachten voor de nationale begrotingen.

Schuldenberg groeit door nieuwe uitgaven
De Europese coronaschuld bedraagt inmiddels ruim 700 miljard euro, waarvan de helft in de vorm van subsidies is weggegeven. De aflossing hiervan start in 2027, maar Brussel kampt nu al met hoge rentelasten. Daar komt bij dat er in de afgelopen jaren extra geld is geleend voor steun aan Oekraïne en recentelijk nog eens 150 miljard euro is vrijgemaakt voor defensie.

Hoewel dit geld grotendeels in de vorm van leningen aan lidstaten en Kiev wordt verstrekt, betekent het dat de EU nog verder in de schulden raakt. Afgelopen najaar bleek al dat veel lidstaten liever niet willen bezuinigen op andere uitgaven en in plaats daarvan interen op financiële reserves. Dit maakt de zoektocht naar extra inkomsten voor de EU des te urgenter.

Nederland wil harde onderhandelingen over EU-begroting
De Europese Commissie werkt momenteel aan een voorstel voor een nieuwe EU-meerjarenbegroting, die naar verwachting in juli wordt gepresenteerd. Hierbij wordt gekeken naar een herstructurering van de begroting, met meer focus op defensie en crisisbestendigheid.

Het rechtse kabinet in Den Haag maakt zich op voor harde onderhandelingen. Nederland wil juist minder geld afdragen aan Brussel en streeft naar een verlaging van de Nederlandse bijdrage met 1,5 miljard euro. Ook wil het kabinet vasthouden aan de bestaande korting van 1,7 miljard euro, die in de vorige begrotingsonderhandelingen werd bedongen.

Premier Schoof zal zich tijdens de EU-top kritisch opstellen tegenover de plannen voor nieuwe eigen middelen. Nederland ziet niets in extra EU-belastingen of het overhevelen van nationale inkomsten naar Brussel. In plaats daarvan pleit het kabinet voor strengere begrotingsdiscipline en het beperken van nieuwe schulden.

De komende maanden zullen cruciaal zijn in de onderhandelingen over de toekomstige financiering van de EU. Terwijl Brussel zoekt naar structurele inkomstenbronnen, willen Nederland en andere zuinige lidstaten juist de Europese uitgaven beter in de hand houden. De vraag is hoe ver de EU zal gaan om de coronaschuld af te lossen – en wie uiteindelijk de rekening betaalt.