Oorlogsdreiging en Amerikaanse terugtrekking
Door de 'dreiging vanuit Rusland en de onzekerheid over de toekomstige rol van de Verenigde Staten', ziet de Europese Commissie zich naar eigen zeggen genoodzaakt om haar defensiecapaciteit fors te versterken. 

Het nieuwe voorstel van de Europese Commissie, gepresenteerd in het ‘Witboek voor de toekomst van de Europese defensie’, is geschreven door Andrius Kubilius, de eerste Eurocommissaris voor Defensie. 

800 miljard euro voor herbewapening
Dit plan volgt op een eerdere aankondiging van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, waarin ze 800 miljard euro wil vrijmaken voor de herbewapening van Europa. Ze stelde ook voor om gezamenlijk geld te lenen en begrotingsregels te versoepelen om defensie-uitgaven mogelijk te maken. Premier Schoof gaf namens Nederland al zijn steun, maar kreeg daarop kritiek van drie regeringspartijen. Toch zijn hier toch uiteindelijk in het kabinet afspraken over gemaakt om doorgang te geven aan het aangaan van gemeenschappelijke defensieschulden.

De Commissie stelt nu dat dit enorme bedrag efficiënter kan worden besteed door wapenaankopen centraal te regelen. Op dit moment hebben de EU-landen samen 178 verschillende wapensystemen, terwijl de Verenigde Staten er slechts 30 hebben. Volgens Kubilius is deze versnippering een groot probleem. ‘We moeten beter, gezamenlijk en Europees uitgeven. Alleen samen kunnen de lidstaten het verschil maken’, verklaarde hij.

Centrale inkoop en Europese productie
De Europese Commissie stelt voor dat zij op verzoek van de lidstaten als centrale inkooporganisatie kan optreden. Ter argumentatie haalt de Europese Commissie aan dat dit voor meer samenhang in de defensie-uitgaven en betere prijzen bij fabrikanten kan zorgen. Ook moet dit voorkomen dat individuele landen te veel betalen of systemen aanschaffen die niet compatibel zijn met andere Europese legers.

Bij voorkeur zouden de wapens in Europa worden geproduceerd, stelt de Commissie. Toch erkent het plan dat de Europese Unie op korte termijn nog buiten Europa moet inkopen, omdat niet alle wapensystemen hier beschikbaar zijn.

Geen Europees leger, maar wel nauwere samenwerking
Het plan benadrukt dat de NAVO ‘de hoeksteen van de collectieve verdediging in Europa’ blijft en pleit niet voor een Europees leger. Toch wordt de richting steeds duidelijker: een Europese Defensie Unie, waarin militaire samenwerking tussen EU-landen veel verder gaat dan ooit tevoren.

Critici vrezen dat dit een opmaat is naar verdere federalisering van de Europese Unie en dat een volgende stap daadwerkelijk een Europees leger zou kunnen zijn.

Nu de Europese Commissie dit plan heeft gepresenteerd is het aan de regeringsleiders van de Europese Unie om te beslissen of ze dit taboe willen doorbreken. Morgen ontmoeten zij elkaar in Brussel tijdens een cruciale EU-top. De vraag is hoeveel landen bereid zijn om hun nationale defensiemacht verder onder EU-toezicht te plaatsen.