Deze week opende Albanië negen nieuwe onderhandelingshoofdstukken in het toetredingsproces. Die hoofdstukken gaan over belangrijke thema’s zoals vrij verkeer van goederen en kapitaal, concurrentie, consumentenrechten en intellectueel eigendom. Kortom: over de werking van de interne markt.

“Wij zijn vastbesloten om aan alle eisen te voldoen en alle onderhandelingshoofdstukken vóór 2027 af te sluiten,” zei premier Rama tijdens een ontmoeting met EU-Raadsvoorzitter António Costa in Brussel. “Ik ben zeer bemoedigd door de ontwikkeling.”

Albanië is sinds 2022 officieel kandidaat-lid en voerde sindsdien meerdere gesprekken over hervormingen. Volgens waarnemers behoort het land – samen met Montenegro – tot de best presterende kandidaten uit de Westelijke Balkan.

‘Geopolitieke investering’
 De Europese Unie ziet uitbreiding richting het zuidoosten al langer als strategisch belangrijk. Ráadsvoorzitter Costa onderstreepte dat nogmaals. “De uitbreiding naar de Westelijke Balkan is een duidelijke politieke prioriteit. Het is onze echte verbintenis met de regio en de belangrijkste geopolitieke investering – voor vrede, welvaart en stabiliteit op ons continent.”

Ook Litouwen laat zich positief uit. Minister van Buitenlandse Zaken Kestutis Budrys noemde 1 januari 2030 “een zeer haalbare en realistische datum” voor toetreding.

Grote problemen in Albanië
Albanië zelf mikt dus op 2027. Volgens premier Rama is het land al goed op weg met hervormingen in de rechtsstaat, economie en corruptiebestrijding – kernthema’s binnen het toetredingsproces.

Hoewel Albanië enige vooruitgang heeft geboekt in de strijd tegen corruptie, blijft het probleem diepgeworteld. Volgens Transparency International scoorde het land in 2024 42 van de 100 punten op de Corruption Perceptions Index, waarmee het op de 80e plaats staat van 180 landen, onder landen als China en Senegal. Ondanks inspanningen van de Speciale Structuur tegen Corruptie en Georganiseerde Criminaliteit (SPAK), waaronder de vervolging van voormalige hooggeplaatste functionarissen, blijft corruptie een ernstig obstakel.

Ook de georganiseerde misdaad blijft een hardnekkig probleem in Albanië. Criminele netwerken zijn actief in diverse sectoren en ondermijnen de rechtsstaat. De EU heeft herhaaldelijk aangedrongen op intensievere inspanningen om deze misdaad aan te pakken, waaronder het versterken van de rechtsstaat en het verbeteren van de samenwerking met internationale instanties.

De Albanese economie kampt met structurele problemen, waaronder hoge werkloosheid en beperkte investeringen. Deze factoren dragen bij aan een aanzienlijke migratie van burgers naar andere Europese landen op zoek naar betere kansen. Hoewel er economische groei is, blijft deze kwetsbaar en afhankelijk van externe factoren.

Oekraïne kijkt mee
Albanië is niet het enige land dat hoopt op een snelle route naar Brussel. Zweden en andere EU-lidstaten dringen aan op snellere onderhandelingen met Oekraïne. Sinds het uitbreken van de oorlog met Rusland in 2022 is de roep om EU-integratie vanuit Kyev alleen maar sterker geworden. Ook daar gaan stemmen op voor een versnelde procedure.

Voor de EU ligt er dus een dubbele uitdaging: enerzijds het openhouden van het perspectief voor stabiele Balkanlanden zoals Albanië, anderzijds het vinden van een route voor Oekraïne – zonder dat de interne samenhang van de Unie in gevaar komt.