In 2023 vielen er 49 doden in Marseille door afrekeningen in het drugsmilieu. De meeste slachtoffers werden doodgeschoten. Sommigen waren zelf betrokken, anderen stonden simpelweg op de verkeerde plek. Zoals de 10-jarige jongen in Nîmes. Of de 24-jarige rechtenstudente die thuis werd geraakt door verdwaalde kogels.

De noordelijke wijk La Paternelle is het tragische middelpunt van deze oorlog. Daar vechten twee bendes – de DZ Mafia en de Yoda-clan – om een enkele drugsplek, goed voor tienduizenden euro’s per dag. De handel is zo lucratief dat het geweld niet afneemt, maar juist toeneemt.

Jonge soldaten van het kartel
De drugsbendes rekruteren hun personeel online. Via sociale media worden minderjarigen geronseld. Jongens uit achterstandswijken, vaak van buiten Marseille, soms uit de banlieues van Parijs. Velen hebben een migratieachtergrond en weinig toekomstperspectief.

Een jonge dealer vertelt bij BBC: “Ik begon op mijn zestiende. Ik verdiende 500 euro per dag.” Maar wie erin stapt, komt er zelden uit. Schulden worden verzonnen, dreigementen volgen. Ontvoeringen en mishandeling zijn dagelijkse realiteit. Het drugsnetwerk laat niemand zomaar vertrekken.

Staat vs. clan
De overheid lijkt de grip kwijt. Wijken in Marseille worden niet meer bestuurd door de staat, maar door de clans. Bepaalde buurten zijn ‘no-go zones’ geworden voor politie, hulpverleners en zelfs artsen. Een agent omschrijft het bij BBC: “De geneeskunde die wij uitvoeren in Marseille lijkt op de geneeskunde van een slagveld.”

De Franse staat probeert wel in te grijpen. In La Paternelle werden betonnen blokkades geplaatst, de politie werd opgeschaald en de dealplek werd opgerold. Maar het werkt maar even. De drugs verhuizen gewoon naar een andere buurt, of via nieuwe kanalen, zoals thuisbezorgsystemen die criminelen zelf ‘Uber shit’ noemen.

De onderwereld is wendbaar, snel en onafhankelijk van regels of bureaucratie. En dus vaak effectiever dan de overheid zelf.

Stilte in de straten
Toch is er hoop, want buurtbewoners willen hun wijk terug. Een lokale vrouw, Fadela, leidt een buurtorganisatie die activiteiten organiseert voor jongeren en bewoners. Ze probeert de openbare ruimte opnieuw toe te eigenen voor de gemeenschap. Maar de angst zit diep. “Wij leefden met het geweld,” zegt een vrijwilliger. “Maar we leerden zwijgen.”

Marseille staat op een kruispunt: óf de stad herwint de controle, óf het wordt het voorland van andere steden in Frankrijk. De drugsmaffia’s zijn niet alleen een probleem van Marseille, maar een symptoom van iets groters: falend migratiebeleid, groeiende ongelijkheid en een overheid die haar eigen wetten niet meer kan handhaven.