Het voorstel is afkomstig van de Conservatieve Partij van premier Ulf Kristersson. Zowel Kristersson als minister van Immigratie Forschel presenteerden het plan deze week aan de pers. De boodschap is helder: Zweden trekt een streep.

Geen plaats voor eercultuur
“Er leven op dit moment zo’n 240.000 jonge mannen en vrouwen in Zweden onder invloed van een eercultuur,” verklaarde premier Kristersson op sociale media. “Voor zo’n cultuur is in ons land geen plaats.”

Aanvragers van het burgerschap moeten voortaan aantonen dat ze hun partners en kinderen stimuleren om deel te nemen aan het Zweedse leven. Doen ze dat niet, dan kan het paspoort worden geweigerd. “Een man die zijn vrouw onderdrukt, isoleert of controleert, krijgt geen Zweeds staatsburgerschap,” aldus Kristersson. “In Zweden hebben jongens en meisjes, vrouwen en mannen in gelijke mate dezelfde rechten en vrijheden.”

Volgens de premier is burgerschap geen formaliteit, maar “een bewijs van iemands wens om deel uit te maken van de Zweedse samenleving en van zijn of haar acceptatie van onze wetten en waarden.” 

Zwemverbod voor dochters? Geen paspoort
Minister van Immigratie Forssell lichtte het voorstel toe in een interview met de krant Svenska Dagbladet. “Wat mij het meest zorgen baart, is dat veel meisjes en vrouwen worden opgevoed in een eercultuur,” zei hij. “En dit hangt nauw samen met het integratieprobleem.”

De minister noemde voorbeelden van ouders die hun dochters verbieden te zwemmen, vrienden te hebben of contact met leraren en buren te onderhouden. Zulke signalen zouden kunnen leiden tot nader onderzoek.

Forssell: “Men moet kiezen tussen het behoud van de eercultuur en het Zweedse staatsburgerschap.”

Buren en leraren als bronnen
De Zweedse immigratiedienst krijgt volgens het voorstel de taak om de nieuwe eisen te toetsen. Bij twijfel mag men informatie inwinnen bij derden. “Als er een vermoeden is, kunnen leraren, buren of vrienden worden gecontacteerd om te controleren of wat er wordt gezegd, klopt,” aldus Forssell.

De minister benadrukte dat het om een eerlijke procedure gaat. “Burgerschap is geen automatisch recht. Wij zijn degenen die bepalen wie het verdient, maar we zullen er altijd voor zorgen dat de beoordelingen eerlijk en legaal zijn.”

Zwitsers voorbeeld
De nieuwe koers past in een bredere vernieuwing van het Zweedse nationaliteitsbeleid. Volgens Forssell is hij geïnspireerd door Zwitserland, waar integratie van het hele gezin een voorwaarde is.

Naast de strijd tegen de eercultuur werkt de regering ook aan andere aanpassingen, zoals een langere vereiste verblijfsduur, strengere taaltoetsen en hardere eisen aan ‘goed gedrag’.

Het voorstel van Kristersson en Forssell ligt nu op tafel bij het parlement. Als het wordt aangenomen, zal het Zweedse burgerschap voortaan niet alleen draaien om de aanvrager zelf, maar om het hele gezin.