De zaak kwam aan het licht na een klacht van een journalist van Follow The Money. Die had in 2024 toegang gevraagd tot een bericht. Het verzoek bleef vijftien maanden liggen en werd daarna afgewezen. De Commissie verklaarde het bericht niet te kunnen vinden. Volgens Brussel was het via Signal verstuurd met de functie ‘verdwijnende berichten’, waardoor het niet meer op de officiële telefoon van von der Leyen staat.

Herhaling van Pfizergate
Het is niet de eerste keer dat de Commissievoorzitter betrokken is bij een sms-schandaal. Eerder dit jaar kreeg ze een nederlaag bij het Europese Hof van Justitie in de zaak rond de vaccindeal met Pfizer. Het Hof oordeelde dat de Commissie fout zat door berichten met Pfizer-topman Albert Bourla achter te houden.

Von der Leyen had destijds persoonlijk onderhandeld over de aankoop van bijna 1,8 miljard vaccins. Eerst werd ontkend dat er sms-berichten waren, daarna werd gesteld dat ze gewist waren. Het Hof noemde die argumenten ‘gebaseerd op aannames of op veranderende of onnauwkeurige informatie’.

Kritiek en wantrouwen
Voor veel critici toont de Mercosur-zaak aan dat de geheimzinnigheid van von der Leyen geen incident is, maar een patroon. In juli stelden 75 conservatieve Europarlementariërs al een motie van wantrouwen in. Dat was de eerste poging in meer dan tien jaar.

De Roemeense Europarlementariër Gheorghe Piperea waarschuwde toen: ‘De niet-democratische concentratie van besluiten in de handen van de voorzitter van de Europese Commissie gaat in tegen de principes van checks and balances.’

De motie haalde het niet, maar de kwestie versterkte het beeld van een Commissievoorzitter die macht naar zich toe trekt en transparantie ondermijnt.

Handelspact onder druk
Het nieuwe onderzoek naar de verdwenen berichten komt op een gevoelig moment. Het Mercosur-akkoord, eind 2024 afgerond na 25 jaar onderhandelen, is het grootste handelsverdrag van de EU. Het zou een markt van meer dan 700 miljoen mensen creëren. Europese boeren vrezen voor hun toekomst, omdat goedkope landbouwproducten uit Zuid-Amerika de markt kunnen overspoelen.

Boerenorganisaties in Frankrijk en milieuclubs waarschuwen voor desastreuze gevolgen. Toch zette de Commissie in september de ratificatie door, met beloftes van beschermende maatregelen. De nieuwe ethische procedure over de verdwenen sms-berichten dreigt deze plannen nu te overschaduwen en vergroot de twijfel over de openheid van de machtigste instelling in Brussel.