Het plan komt van minister Frank Rijkaart (Binnenlandse Zaken, BBB) en staatssecretaris Jurgen Nobel (Integratie, VVD). Zij willen bekijken hoe een landelijk verbod “binnen de kaders van de Grondwet en internationale verdragen” kan worden ingevoerd. Uit stukken die De Telegraaf inzag, blijkt dat het kabinet daarover binnenkort een besluit neemt.

Wens uit de Kamer
De druk komt vooral vanuit de Tweede Kamer. Een maand geleden diende VVD-leider Dilan Yesilgöz een motie in om het verbod uit te breiden naar de hele publieke ruimte. Die kreeg brede steun van BBB en JA21, en werd met ruime meerderheid aangenomen.

Volgens deze partijen zijn “sociale veiligheid, integratie en de vrijheid en gelijkwaardige positie van vrouwen” in het geding wanneer gezichtsbedekkende kleding wordt gedragen. Het kabinet deelt die redenering.

Geen boetes, wel effect
Sinds 1 augustus 2019 geldt in Nederland al een gedeeltelijk boerkaverbod. De maatregel verbiedt gezichtsbedekkende kleding in het openbaar vervoer, het onderwijs, de zorg en in overheidsgebouwen. Het doel was destijds om “open communicatie, veiligheid en herkenbaarheid” te bevorderen.

Toch blijkt uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut dat de wet in de praktijk nauwelijks wordt gehandhaafd. Tussen 2019 en 2024 werd geen enkele boete of proces-verbaal uitgeschreven. Het instituut schat dat in Nederland tussen de honderd en vierhonderd vrouwen een boerka of nikab dragen.

Hoewel er geen sancties zijn opgelegd, merken de onderzoekers dat de wet wel een duidelijk maatschappelijk signaal afgeeft. Professionals in sectoren als zorg en onderwijs voelen zich gesteund om mensen aan te spreken. Voor sommigen biedt de wet “duidelijkheid over wat in publieke ruimtes wenselijk gedrag is”. Anderen blijven juist terughoudend, uit angst voor conflicten of omdat onduidelijk is wie verantwoordelijk is voor handhaving.

“Norm stellen, geen straf”
Minister Rijkaart noemt de maatregel vooral symbolisch. “Het doel van de wet is niet bestraffend, maar normstellend,” schrijft hij. Hij benadrukt dat open communicatie “een voorwaarde blijft voor een veilige en vrije samenleving.”

Het kabinet erkent dat het huidige verbod vooral een norm bevestigt in plaats van daadwerkelijk handhaaft. Toch wil het onderzoeken of een uitbreiding haalbaar is, zodat dezelfde regel gaat gelden in vrijwel alle openbare ruimtes.

Of dat nog lukt vóór de volgende verkiezingen, is onzeker. Het kabinet is demissionair en werkt met beperkte bevoegdheden. Maar de richting is duidelijk: het boerkaverbod lijkt niet langer beperkt te blijven tot het gemeentehuis of de bus, maar zich uit te breiden tot de straat zelf.