Deense overheidsproject voor CO₂-opslag loopt vast
De Deense overheid heeft jarenlang fors ingezet op de afvang en opslag van CO₂, beter bekend als CCS. Het moest een sleuteltechnologie worden in het klimaatbeleid. Maar de praktijk pakt anders uit. Van de tien geselecteerde bedrijven die aanspraak konden maken op omgerekend bijna 4 miljard euro aan subsidie, is er nog slechts één over. De rest heeft zich teruggetrokken. Daarmee lijkt een van de grootste groene prestigeprojecten van Denemarken in stilte te zijn vastgelopen.
De overheid stelde een fonds van omgerekend 3,8 miljard euro beschikbaar om CCS-projecten van de grond te krijgen. Tien bedrijven werden geselecteerd en kregen de mogelijkheid om subsidie aan te vragen. Inmiddels hebben negen daarvan afgezien van deelname.
Volgens een analyse van econoom Christian Sandström, die hierover schreef in een column bij Affärs Världen, heeft alleen Aalborg Portland nog de intentie om een aanvraag in te dienen. Grote namen als Ørsted, Hofor, Energnist en A2X hebben zich teruggetrokken. Dat geldt ook voor afvalverwerker Vestforbrænding, dat recent liet weten niet verder te gaan.
Financiële risico’s te groot
De bedrijven wijzen vooral op de financiële risico’s die verbonden zijn aan de voorwaarden van het steunprogramma. Tegenover vakmedium Energiwatch verklaren betrokken partijen dat de eisen moeilijk haalbaar zijn binnen de gestelde termijnen.
Een belangrijk knelpunt is de timing. Installaties moeten uiterlijk in 2030 operationeel zijn, terwijl duidelijkheid over grootschalige CO₂-opslag op land pas rond 2027 wordt verwacht. Dat creëert een onzekere tussenperiode waarin bedrijven wel moeten investeren, maar nog geen zekerheid hebben over cruciale randvoorwaarden.
Daar komt bij dat het steunmodel sancties kent. Als bedrijven de beloofde hoeveelheden afgevangen CO₂ niet op tijd halen, kunnen boetes volgen. Voor veel ondernemingen is dat risico te groot.
Deadlines keer op keer verschoven
De problemen zijn ook zichtbaar in het proces zelf. De deadline voor subsidieaanvragen stond oorspronkelijk op 17 december. Die datum is inmiddels meerdere keren uitgesteld. Na het afhaken van Vestforbrænding besloot de Deense energieministerie opnieuw tot uitstel.
Het herhaaldelijk verschuiven van deadlines onderstreept hoe moeilijk het blijkt om voldoende marktpartijen aan boord te houden. Wat bedoeld was als een brede industriële omslag, dreigt zo te eindigen als een vrijwel solitaire onderneming.
Kritiek: “gratis miljarden bestaan niet”
Christian Sandström spreekt in zijn analyse van een fundamenteel falen van het beleid. Volgens hem hebben bedrijven in Denemarken ingezien dat de subsidies geen cadeau zijn, maar gepaard gaan met grote risico’s.
“Geoormerkte gratis miljarden zijn nooit gratis,” schrijft hij. “In de praktijk leiden deze subsidies tot grootschalige kapitaalvernietiging. In Denemarken hebben bedrijven dat onderkend en trekken zij zich terug uit politieke prestigeprojecten.”
