D66, VVD en CDA onderhandelen over de vorming van een minderheidskabinet. Samen hebben zij 66 zetels in de Tweede Kamer. Dat is onvoldoende voor een meerderheid. Voor steun bij wetsvoorstellen zijn zij dus afhankelijk van andere partijen. Die afhankelijkheid is in de Eerste Kamer nog groter.

De grootste oppositiepartij, GroenLinks-PvdA, kan daarbij een sleutelrol spelen. Jesse Klaver gaf vrijdagavond aan open te staan voor samenwerking op onderdelen. Dat aanbod wordt door de formerende partijen met instemming ontvangen, meldt De Gelderlander.

Bontenbal hoort ‘andere toon’
CDA-leider Henri Bontenbal zegt dat hij een duidelijke verandering merkt bij Klaver. „Eerder hoorde ik meer boosheid. En ik begrijp dat ook wel. Maar ik ben blij dat ook GroenLinks-PvdA nu een koers kiest die Nederland nodig heeft.”

Klaver had zich eerder fel uitgesproken over het feit dat zijn partij niet mocht meepraten over deelname aan een nieuw kabinet. De VVD had dat destijds uitgesloten. Nu lijkt de deur op een kier te staan, zij het zonder kabinetsdeelname.

Yesilgöz noemt houding Klaver ‘moedig’
VVD-leider Dilan Yesilgöz spreekt van een positieve ontwikkeling. Zij noemt de uitgestoken hand van Klaver „moedig”. „Ik vond zijn uitspraken mooi. Ik ben blij dat hij een constructieve houding aanneemt over waar het aanstaande minderheidskabinet straks mee komt.”

Yesilgöz verwacht dat het kabinet voorstellen zal doen die ook voor GroenLinks-PvdA acceptabel kunnen zijn. Tegelijk benadrukt zij dat samenwerking op onderdelen iets anders is dan samen regeren. „Er is echt een verschil tussen samenwerken op onderdelen of samen verantwoordelijkheid nemen in een kabinet. Daarvoor liggen onze partijprogramma’s te ver uit elkaar.” 

Geen blanco steun van links
Klaver maakt duidelijk dat zijn partij het kabinet niet automatisch zal steunen. GroenLinks-PvdA verzet zich tegen bezuinigingen op de zorg en de sociale zekerheid. Daarover zijn de meningsverschillen groot.

Yesilgöz onderstreept dat het kabinet wel met ingrijpende keuzes zal komen. „Het is dan aan de andere partijen in de Tweede Kamer om te bezien of ze ruimte zien om daarover te onderhandelen of er alleen oppositie tegen willen voeren. Dat gaan we zien.”

Meer opties na afsplitsing PVV
Volgens Yesilgöz is het kabinet niet uitsluitend aangewezen op GroenLinks-PvdA. Door de recente afsplitsing binnen de PVV zijn er nieuwe mogelijkheden ontstaan. Zeven Kamerleden verlieten die partij en gaven aan ‘constructief’ te willen samenwerken met het minderheidskabinet. Hun doel is, zo zeggen zij, om resultaten te boeken voor ‘de rechtse kiezer’.

Niet iedereen reageert positief op de toenadering tot GroenLinks-PvdA. SP-leider Jimmy Dijk is kritisch op de houding van Klaver. Hij vreest forse bezuinigingen op de zorg en waarschuwt voor medewerking daaraan. „Er is niets constructiefs aan afbraak, ook niet wanneer die afbraak wordt verpakt als compromis of deelakkoord.” De SP kondigt aan harde oppositie te voeren.

Laatste week voor akkoord
De formerende partijen willen aanstaande vrijdag een regeerakkoord presenteren. De komende dagen zijn cruciaal. Over belangrijke onderwerpen is nog geen overeenstemming bereikt. Zo moet duidelijk worden waar het geld vandaan komt voor extra defensie-uitgaven en de aanpak van het stikstofprobleem.

Daarnaast moet het akkoord nog worden doorgerekend door het ministerie van Financiën. Ook moeten de fracties van D66, VVD en CDA hun goedkeuring geven. Bontenbal zegt ervan uit te gaan dat dit allemaal op tijd lukt.

Reacties op rechts
De toenadering tot GroenLinks-PvdA roept ook reacties op aan de rechterkant. JA21’er Sytse de Jong schrijft op X: „En zo kwamen VVD en GroenLinks-PvdA uiteindelijk toch nog bij elkaar.” BBB-minister Mona Keijzer reageert met een handgebaar in de vorm van een hartje.

Binnen de VVD klinkt ook kritiek. De rechts-liberale stroming Klassiek Liberaal waarschuwt voor verlies van koers. „Echt moedig is het kabinet dat de asielwetten erdoorloodst, voorrang voor statushouders afschaft, de spreidingswet intrekt en de asielinstroom terugbrengt naar 0. Dilan, wees moedig, voor het straks te laat is.”