D66, VVD en CDA bereiken akkoord: minderheidskabinet in zicht
In Den Haag is een belangrijke stap gezet in de kabinetsformatie. D66, VVD en CDA hebben bijna drie maanden na de verkiezingen een akkoord op hoofdlijnen bereikt. Het volledige coalitieakkoord wordt vrijdag gepresenteerd. Daarmee komt de vorming van een minderheidskabinet binnen handbereik.
De afgelopen dagen werd intensief onderhandeld. De drie partijen zaten lange tijd bij elkaar om de belangrijkste knopen door te hakken. Volgens de onderhandelaars is er nu overeenstemming op hoofdlijnen. Woensdag worden nog enkele details uitgewerkt, maar volgens D66-leider Rob Jetten kan het akkoord daarop niet meer stuklopen.
Het beoogde kabinet moet in februari op het bordes van Paleis Huis ten Bosch staan. Daarmee zou een nieuwe fase beginnen na een moeizame formatieperiode.
Financiën grootste struikelblok
Vooral over de financiële afspraken werd stevig onderhandeld. Volgens Jetten was dat het lastigste onderdeel. Hij zegt dat de kwestie uiteindelijk ‘op een nette manier’ is opgelost. Daarbij zijn volgens hem geen schulden ‘doorgeschoven naar de volgende generaties’. Over de exacte inhoud van de afspraken is nog niets bekendgemaakt.
De onderhandelingen stonden onder leiding van informateur Rianne Letschert. Zij begeleidde het proces waarin D66, VVD en CDA na eerdere vastgelopen gesprekken toch tot elkaar kwamen. De komende dagen bespreken Jetten, VVD-leider Dilan Yesilgöz en CDA-voorman Henri Bontenbal het akkoord met hun fracties.
Vrijdag volgt de officiële presentatie. Pas dan wordt duidelijk welke keuzes de drie partijen hebben gemaakt. Yesilgöz wil inhoudelijk weinig kwijt, maar benadrukt dat het geen leeg compromis is. ‘Wij maken met elkaar duidelijke keuzes. Het is niet een kleurloos pakket’, zegt zij. ‘We hopen straks de oppositie daarvan te kunnen overtuigen.’
Ook Bontenbal reageert positief. Hij zegt ‘opgelucht’ te zijn. ‘In die zin dat het mooi is als je na een paar weken werken tot een onderhandelingsakkoord komt.’
Debat en formateur
Volgende week buigt de Tweede Kamer zich over het bereikte akkoord. Het debat staat waarschijnlijk voor woensdag gepland. Daarna wordt een formateur benoemd. Meestal is dat de beoogd premier. In dit geval ligt het voor de hand dat Jetten die rol krijgt. Hij mag dan de ploeg van ministers en staatssecretarissen samenstellen.
De keuze voor een minderheidskabinet is niet vrijwillig gemaakt. Eerdere pogingen om te regeren met GL/PvdA of JA21 liepen vast door blokkades van VVD en D66. Uiteindelijk besloten D66, VVD en CDA het samen te proberen zonder vaste Kamermeerderheid.
In de Tweede Kamer beschikken de drie partijen samen over 66 zetels. In de Eerste Kamer is de positie nog zwakker. Daardoor zal het kabinet in beide Kamers steun moeten zoeken, zowel aan de linker- als aan de rechterkant.
Volgens de partijleiders zijn grote bestuurlijke hervormingen niet aan de orde. Nieuwe ministeries of andere namen worden niet verwacht. Jetten wil vooral snel aan de slag. ‘Ik denk dat één van de motto’s van deze nieuwe coalitie wordt: zullen we het een beetje simpel houden, vooral aan het werk gaan en niet allerlei nieuwe ingewikkelde dingen optuigen?’
