Een belangrijk knelpunt ligt bij woningcorporaties, die een groot deel van de sociale huurwoningen moeten realiseren. Door oplopende kosten en verplichtingen rond onderhoud en verduurzaming hebben zij steeds minder ruimte om nieuwe projecten te financieren. Brancheorganisatie Neprom waarschuwt dat dit de hele bouwketen kan blokkeren. Directeur Fahid Minhas spreekt bij AD van een reëel risico: “Er kan een prop in de pijplijn komen.”

Verplichte sociale huur vormt risico
De coalitie wil dat twee derde van alle nieuwbouw betaalbaar is, waaronder dertig procent sociale huur. Dat beleid moet voorkomen dat vooral dure woningen worden gebouwd. Maar juist die eis kan projecten stilleggen wanneer corporaties de woningen niet kunnen afnemen.

De Autoriteit Woningcorporaties stelde onlangs dat de sector kampt met een tekort van bijna 20 miljard euro. Volgens de toezichthouder is “bijsturing nodig door extra financiële middelen beschikbaar te stellen óf hogere huren toe te staan”. Gebeurt dat niet, dan wordt het onmogelijk om honderdduizenden woningen te bouwen én tegelijk bestaande woningen te verduurzamen.

Projecten lopen nu al vast
Projectontwikkelaars merken dat corporaties voorzichtiger worden en soms helemaal afhaken, meldt AD. Ontwikkelaar Maarten de Gruyter zegt dat lokale corporaties in een project niet wilden deelnemen omdat de investeringsruimte ontbreekt. “De eis voor een deel sociale huur is op zich niet erg, maar wordt wel een probleem als corporaties dat niet meer kunnen afnemen”, stelt hij. “Geen van de lokale corporaties wilde instappen, en dat heeft alles te maken met de investeringsruimte.”

Ook Neprom ziet dat corporaties uit onzekerheid beslissingen uitstellen, meldt AD. Volgens Minhas zijn veel toezichthouders risicomijdend geworden, waardoor nieuwbouw vaker wordt uitgesteld en corporaties zich richten op het verbeteren van bestaande woningen. 

Sector waarschuwt voor onrealistische belofte
Volgens Minhas zijn de politieke ambities niet in balans met de beschikbare middelen. “Er staan hele mooie ambities in het plan dat het kabinet nu heeft gepresenteerd, maar eigenlijk moet je gewoon concluderen dat de middelen zwaar ontoereikend zijn”, zegt hij. “De belofte van 100.000 woningen per jaar kun je dan helemaal niet maken, dat is gewoon mensen voor de gek houden.”

Als de financiering niet snel wordt aangepast, vrezen ontwikkelaars dat veel bouwprojecten in de koelkast belanden. Daarmee groeit de kans dat de woningbouwproductie de komende jaren lager uitvalt dan gepland en de woningnood verder oploopt.