De auteurs stellen dat het onderwerp jarenlang is weggezet als overdreven. In het rapport staat: ‘Voor te lang is de term ‘no-go zone’ door sommigen afgedaan als een politieke overdrijving of een mythe.’ Volgens hen klopt dat beeld niet meer. In verschillende Europese steden is volgens het onderzoek sprake van structurele problemen.

Volgens het rapport ervaren bewoners deze situatie dagelijks. Het gaat niet om losse incidenten, maar om een patroon. De onderzoekers spreken van gebieden waar de overheid zich deels heeft teruggetrokken. Daarmee ontstaat volgens hen ruimte voor andere vormen van controle en invloed.

Concrete wijken in Europa en Nederland
Het rapport noemt meerdere concrete locaties verspreid over Europa. Zo worden wijken genoemd in steden als Brussel, Malmö en Berlijn. In België gaat het bijvoorbeeld om Molenbeek, een wijk die vaker in verband wordt gebracht met radicalisering. Ook in Zweden en Duitsland worden gebieden genoemd waar de situatie volgens het rapport ernstig is.

Ook Nederland komt in het rapport voor. Specifiek worden Rotterdam en Den Haag genoemd. In Rotterdam gaat het om Feijenoord en in Den Haag om de Schilderswijk. Deze wijken vallen volgens de onderzoekers in een categorie met verhoogd risico.

De beoordeling gebeurt op basis van meerdere factoren. Daarbij wordt gekeken naar zaken als werkloosheid, schooluitval en criminaliteit. Ook signalen van antisemitisme, homofobie en geweld spelen een rol. Daarnaast wordt gekeken naar aanvallen op hulpdiensten en de mate waarin de overheid aanwezig is.

Parallelle samenlevingen en verlies van controle
Volgens het rapport ontstaat in deze wijken een alternatief systeem. De onderzoekers schrijven: ‘In de Europese Unie zien we de opkomst van parallelle samenlevingen waarin de wetten van de staat steeds vaker worden vervangen door de codes van radicalisering en de regel van geweld.’

De gevolgen zijn volgens het rapport zichtbaar in het dagelijks leven. Zo staat er dat er gebieden zijn ‘waar een vrouw niet alleen kan lopen en waar homoseksuelen worden aangevallen om wie ze zijn’. Dat wijst volgens de onderzoekers op een fundamenteel probleem met veiligheid en vrijheid.

De auteurs stellen dat het debat hierover te lang is afgezwakt. ‘De academische literatuur verbergt zich vaak achter eufemismen zoals ‘stedelijke marginaliteit’ of ‘parallelle samenlevingen’, terwijl de realiteit veel ernstiger is.’ Hierdoor zou een kloof zijn ontstaan tussen beleid en werkelijkheid.

Migratie en beleid als kern van het probleem
Het rapport wijst expliciet op migratie als belangrijke factor. Volgens de onderzoekers is het noodzakelijk om dat te benoemen. Zij schrijven dat de situatie dwingt tot het erkennen van ‘de mislukkingen van ongecontroleerde immigratie, het gebrek aan effectieve integratiepolitiek en het falen van lokale overheden’.

Volgens de auteurs gaat het niet alleen om veiligheid. Zij waarschuwen dat ook bredere waarden onder druk staan. In het rapport staat: ‘Als we deze enclaves laten groeien, verliezen we niet alleen de controle over onze straten, maar ook de waarden van vrijheid en gelijkheid die onze beschaving definiëren.’

Het rapport noemt zichzelf een waarschuwing voor beleidsmakers. Volgens de onderzoekers moet er snel worden ingegrepen. ‘We kunnen niet oplossen wat we weigeren te zien.’ Daarmee pleiten zij voor een duidelijke koerswijziging in het Europese beleid rond migratie en integratie.