Een incident op verkiezingsdag laat zien hoe ver het kan gaan. Een oudere man ontdekte dat zijn stempas was verdwenen. Zijn vrouw had deze meegegeven aan een zorgverlener. Ook waren kopieën van paspoorten gedeeld. De man wilde zelf stemmen en werd woedend. De politie moest ingrijpen na een melding van een ruzie in huiselijke sfeer.

Politieke netwerken door elkaar
De kwestie raakt meerdere partijen en oud-politici. Ibrahim Elmaci zat eerder voor het CDA en de PvdA in de raad. Hij stelt dat hij de burgemeester samen met ‘vele anderen’ al eerder had geïnformeerd over het ronselen van stemmen. In een bericht schreef hij: ‘Nu kan ze laten zien of ze lef heeft om dit een keer goed aan te pakken.’

Elmaci wijst op een systeem waarin hulp aan inwoners wordt gekoppeld aan politieke steun. ‘Vrienden die mij kennen weten over welke kandidaten ik het heb. Zij helpen mensen met hun papierwerk en hiervoor als tegenprestatie hun volmacht/stempassen vraagt.’ Daarmee legt hij een directe link tussen dienstverlening en stemgedrag.

Binnen de Turkse gemeenschap lopen politieke lijnen door elkaar. Elmaci en raadslid Ali Kocak (Democraten Gorinchem) kennen elkaar al decennia en zaten samen bij de PvdA. Zulke verbanden maken het volgens betrokkenen lastig om misstanden aan te kaarten. Familiebanden en zakelijke belangen versterken die dynamiek.

Rol van D66 en lokale partijen
Ook D66 speelt een rol in de discussie. Raadslid Ilhan Tekir behaalde veel voorkeurstemmen. Tekir is fractievoorzitter van D66-Gorinchem, maar werd in 2016 nog uit GroenLinks gegooid nadat hij de Volkskrant zijn sympathie uitte voor de AK-partij van de Turkse president Erdogan.  Volgens bronnen gingen mensen langs de deuren om stempassen op te halen. Daarbij werd soms gevraagd op wie iemand ging stemmen. Een bewoner zegt hierover: ‘Maar ik bepaal zelf, zei ik.’

Tekir zelf erkende de ernst van de situatie tijdens het debat. ‘Het is helaas overschaduwd door serieuze verdenkingen over de rechtmatigheid van deze verkiezingen’. Ook gaf hij aan dat het niet aan de raad is ‘om te oordelen over vermoedens. Dat is aan de politie, justitie en indien nodig de rechter.’

De verkiezingsuitslag leidde tot politieke spanningen. Partijen die verloren wilden een herstemming. Winnaars waren daar tegen. Ondertussen blijft het beeld bestaan dat stemronsel al jaren voorkomt. Een betrokkene zegt: ‘Zo gaat het al dertig jaar.’ Ook Elmaci is duidelijk: ‘Dit is al zoveel verkiezingen aan de gang, maar het moet nu echt stoppen.’