De discussie speelt op een gevoelig moment. De afgelopen weken waren er protesten in onder meer Loosdrecht, Aalsmeer, Apeldoorn en IJsselstein. Daar leidde de komst van opvanglocaties tot boze reacties, zorgen onder bewoners en demonstraties. Soms ging het om grimmige demonstraties, politieoptreden en vernielingen aan gemeentegebouwen.

Kolff ziet dat burgemeesters en wethouders klem zitten tussen Den Haag en boze inwoners. Hij roept de landelijke politiek op om rust te brengen. Volgens hem helpt het niet als bestaande wetgeving wel geldt, maar tegelijk politiek wordt ondermijnd.

‘Wetten die gelden, gelden gewoon’
In het radioprogramma Sven op 1 zegt Kolff: ‘Ik zou de politiek in Den Haag willen oproepen om nou eens wat rust op dit dossier te creëren. Niet elkaar vliegen afvangen of wetgeving die er al is niet steunen.’ Daarmee doelt hij op het verzet tegen de Spreidingswet.

Die wet moet de opvang van asielzoekers over het land verdelen. Kolff benadrukt dat politici wetten mogen willen aanpassen. Maar zolang een wet bestaat, moeten bestuurders die uitvoeren. ‘Je kan best een wet willen veranderen, dat is heel legitiem als volksvertegenwoordiger.’

Daar voegt hij aan toe: ‘Maar wetten die gelden, gelden gewoon. Als die worden uitgevoerd door lokale bestuurders, dan is het wel belangrijk dat de politiek in Den Haag die lokale bestuurders daar ook in steunt.’ Tegelijk vindt Kolff dat zorgen van inwoners niet moeten worden weggewuifd. ‘Als er daadwerkelijk zorgen leven bij inwoners, dan moet je daar goed naar luisteren. Dan kun je ook veel van die zorgen wegnemen.’

Critici stellen dat het kabinet de zorgen van burgers serieuzer moet nemen. Volgens hen is het niet genoeg om gemeenten vooral onder druk te zetten via de Spreidingswet. Zij vinden dat die wet juist moet worden afgeschaft. Tegelijk wijzen zij erop dat linkse gemeenten, waaronder Amsterdam, eerder aangaven niet te willen meewerken aan strenger migratiebeleid als dat wordt uitgevoerd. Volgens critici voelt dat als meten met twee maten: protest tegen extra opvang wordt hard aangepakt, terwijl bestuurlijk verzet tegen strenger beleid op meer begrip lijkt te kunnen rekenen.

Dwangmaatregel kan sneller komen
De Spreidingswet is op dit moment van kracht. De wet gaat over langdurige opvang in asielzoekerscentra. Het gaat dus niet om tijdelijke noodopvang. Als gemeenten hun aandeel niet leveren, kan minister Van den Brink uiteindelijk ingrijpen.

Dat gebeurt via de laatste stap van de zogenoemde interventieladder. Kolff vergelijkt dat met de aanpak rond statushouders. ‘Als het gaat om de huisvesting van statushouders, kennen we zo'n ladder ook.’ Volgens hem kan het in dit geval sneller gaan. ‘Dan zit er ongeveer drie tot zes maanden per trede tussen. Bij zes treden zou je ongeveer drie jaar bezig zijn. Die tijd hebben we nu niet. In dit geval zal het sneller gaan en is het meer een kwestie van weken per trede.’

Kolff hoopt dat gemeenten zelf in actie komen. ‘Ik hoop dat het feit dat die ladder er is en ook bewandeld gaat worden, ertoe leidt dat gemeenten zeggen: we willen dit in eigen regie doen. Dat is het meest verstandig en daar kom je het verst mee.’

Najaar wordt belangrijk moment
Volgens Kolff moeten gemeenten de komende maanden laten zien dat zij serieus werk maken van de opvangopgave. ‘Ik denk dat gemeenten de komende maanden echt moeten laten zien dat ze hier serieus werk van gaan maken en dat er anders andere stappen gaan volgen.’

Een harde datum noemt hij niet. Wel verwacht hij dat het snel kan gaan. ‘Ik heb geen precies tijdpad, dat is aan de minister. Maar mijn verwachting is dat het binnen een aantal maanden zal gebeuren.’

Na de zomer moet volgens Kolff duidelijk worden welke gemeenten bijtrekken. ‘Gemeenten zijn nu bezig met college- en coalitievormingen, daarna volgt het zomerreces. In het najaar moeten er echt stappen worden gezet door gemeenten die nog moeten bijtrekken.’ Gebeurt dat niet, dan verwacht hij dat de minister doorpakt: ‘Mijn verwachting is dat de minister dan de volgende stappen gaat zetten.’ Daarbij wijst Kolff erop dat er los daarvan mogelijk extra noodopvang nodig blijft: ‘Het kan zijn dat we de komende tijd extra noodopvangplekken nodig hebben in het hele land.’