Sinds de aankondiging half april staan lokale kantoren in Spanje onder grote druk. In de eerste week kwamen al bijna 130.000 aanvragen binnen. Ook in andere EU-landen groeit de onrust, omdat mensen met een Spaanse verblijfsvergunning binnen het Schengengebied kunnen reizen.

Frankrijk sloeg al alarm
In Frankrijk waarschuwden conservatieven al snel voor de gevolgen. Jordan Bardella, leider van het rechtse Rassemblement National (RN), uitte kritiek op de vrije beweging van mensen met verblijfsdocumenten binnen de EU. Volgens hem moet dat recht worden beperkt tot Europese burgers.

‘Ik vind dat vrij verkeer binnen het Schengengebied uitsluitend moet worden voorbehouden aan onderdanen van Europese landen. Het verkrijgen van een verblijfsvergunning in Spanje, bijvoorbeeld, zou geen vrij verkeer door alle landen van de Europese Unie mogelijk moeten maken.’ Daarmee richtte hij zijn kritiek op het risico dat Spaans beleid gevolgen krijgt voor andere landen.

Berlijn volgt situatie
Ook Duitsland kijkt nu met zorg naar Spanje. Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt: ‘We houden de situatie nauwlettend in de gaten en staan in contact met Spanje.’ Het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken benadrukt dat een Schengenverblijfsvergunning niet automatisch recht geeft om in Duitsland te werken.

Zo’n vergunning maakt het wel mogelijk om Duitsland binnen te reizen. Ook mag iemand daarmee maximaal drie maanden per keer in het land blijven. Juist dat voedt de zorgen over doorreis naar Duitsland.

CDU waarschuwt voor aanzuigende werking
Alexander Throm van de christendemocratische CDU/CSU-fractie noemt de Spaanse koers riskant. Volgens hem kan massale legalisering een verkeerd signaal afgeven. ‘Zo’n massale legalisering stuurt een verwoestend signaal naar de wereld en creëert een onberekenbaar aanzuigend effect.’

Ook politievakbondsman Manuel Ostermann waarschuwt voor de gevolgen. Volgens hem zijn veel migranten in Europa aangetrokken tot Duitse banen en uitkeringen. Hij vreest dat migranten alsnog naar Duitsland trekken als de Spaanse politiek verandert.

‘Migratiecrisis is niet voorbij’
Ostermann schetst een scenario waarin een nieuwe Spaanse regering betalingen verlaagt of verblijfsvergunningen intrekt. ‘Als de Spaanse minderheidsregering valt, en een toekomstige regering betalingen verlaagt of verblijfsvergunningen beëindigt, zullen veel van de migranten hun reis naar Duitsland voortzetten en hier blijven. Toegestaan of niet.’

Volgens Ostermann moet Duitsland lessen trekken uit eerdere migratiestromen. Het land heeft al jaren problemen met secundaire migratie vanuit Griekenland. ‘De migratiecrisis is niet voorbij. Duitsland moet daarom consequent de resterende pullfactoren wegnemen.’ Daarbij noemt hij het afschaffen van ‘buitensporige financiële prikkels’ en het vervangen daarvan door het principe van ‘brood en boter’.