Nederland stelde eerder dat het genoeg was om toestemming te vragen aan Cogat, de Israëlische dienst die het burgerlijk bestuur voert in de bezette gebieden en Gaza. Voor de reis naar Jordanië voelde Nederland zich lange tijd niet verantwoordelijk. Daar lijkt nu verandering in te zijn gekomen.

Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is diplomatieke hulp verleend om Gaza op korte termijn te verlaten. Het ministerie zegt dat dit binnenkort ook zal gebeuren voor de rest van de groep. Wel benadrukt het ministerie dat het niet gaat om een volledige evacuatie, meldt de NOS.

Veel Palestijnen vragen asiel aan
De kwestie speelt terwijl asielminister Bart van den Brink de IND heeft gevraagd om voorlopig geen asielaanvragen te behandelen van mensen die al een verblijfsstatus in Griekenland hebben. Het gaat onder meer om Palestijnen die naar Nederland komen nadat zij eerder in Griekenland bescherming kregen. Nederland krijgt binnen Europa de meeste asielaanvragen van Palestijnen.

Normaal kan Nederland een asielaanvraag snel afwijzen als iemand al bescherming heeft in een ander Europees land. De aanvraag kan dan niet-ontvankelijk worden verklaard. Van den Brink zegt daarover: ‘Dan is iemand gelijk weer de procedure uit.’

Bij mensen met een Griekse status ligt dat moeilijker. Europese rechters hebben geoordeeld dat statushouders in Griekenland geen goede toegang hebben tot werk en voorzieningen. Daardoor kan Nederland hen op dit moment niet zomaar terugsturen.

Rechterlijke zaak
De twee studenten die nu onderweg zijn, spanden eerder een zaak aan bij de rechtbank Den Haag. Zij wilden Nederland verplichten om hen te helpen. Die zaak verloren zij. In beroep oordeelde de voorzieningenrechter voorlopig dat Nederland het diplomatieke spoor bij Israël moet volgen.

De rechter stelde ook vast ‘dat verzoekers in de procedure geen hulp hebben gevraagd bij de reis naar Nederland of Jordanië of om feitelijke evacuatie uit Gaza’. Volgens Buitenlandse Zaken voert Nederland deze uitspraak uit.

Toch werd de uitspraak intern eerst anders uitgelegd. In een interne mailwisseling stond: ‘Het ministerie zal dan ook geen feitelijke evacuatie of andere vorm van logistieke ondersteuning organiseren, ook niet via een derde land.’ Eerder zei minister Berendsen ook dat Nederland na het indienen van de lijst bij Cogat geen verdere consulaire bijstand zou verlenen.

Van reisbureau naar diplomatieke hulp
Uit appverkeer bleek dat visumhouders te horen kregen dat Nederland geen verdere steun bood bij vertrek uit Gaza. Een van hen kreeg zelfs te horen dat ‘reisbureaus misschien kunnen helpen’. Nu Nederland die bijstand wel verleent, is coördinatie nodig met Unicef of het Rode Kruis.

Die organisaties regelen meestal transporten vanuit Gaza naar de grens met Israël. Daarna gaat de reis via Israël naar de grens met Jordanië. Vervolgens wordt de groep per bus naar het Queen Alia-vliegveld bij Amman gebracht.

Van den Brink wil intussen met Griekenland praten over een oplossing voor Palestijnen met een Griekse verblijfsstatus. Hij zegt: ‘Als Griekenland in staat is een aantal voorzieningen te treffen kunnen we ook weer mensen gaan terugsturen.’ Tot die tijd groeit de spanning tussen hulp aan visumhouders uit Gaza en de bredere druk op het Nederlandse asielsysteem.