Canada wil zelf geen volwaardig EU-lid worden. Premier Mark Carney zei deze week dat zijn land zoekt naar een ‘unieke alliantie’ met Europa. De toenadering komt op een moment waarop de relatie tussen Canada en de Verenigde Staten sterk is verslechterd. Handelsgesprekken liepen vorige maand vast, waarna beide landen elkaar met nieuwe importheffingen troffen, meldt Reuters.

‘We kijken met dezelfde ogen naar de wereld’
Von der Leyen benadrukte in Straatsburg de overeenkomsten tussen Canada en de Europese Unie. ‘We kijken met dezelfde ogen naar de wereld: van AI tot klimaatverandering, van het Noordpoolgebied tot geopolitiek’, zei ze. Volgens haar werken beide partijen al samen rond Oekraïne, defensie, grondstoffen en bevoorradingsketens.

Daar voegde ze aan toe: ‘Maar boven alles... Europa en Canada geloven in democratie.’ Von der Leyen nodigde Carney uit om samen te werken aan de nieuwe status. De Canadese premier spreekt donderdag zelf het Europees Parlement toe.

Samenwerking op defensie en technologie
De plannen gaan verder dan alleen handel. Brussel en Ottawa willen nauwer samenwerken bij kunstmatige intelligentie, energie, kritieke grondstoffen en geavanceerde industrie. Ook moeten de defensie-industrieën sterker met elkaar worden verbonden.

‘We zullen werken aan intelligente productie. We zullen een technologie-alliantie creëren. We zullen onze defensie-industriële bases integreren. We zullen het Noordpoolgebied tot een gezamenlijk vlaggenschipproject maken’, zei Von der Leyen. Canada is daarnaast al betrokken bij een belangrijk Europees programma voor gezamenlijke defensie-investeringen.

Nieuwe constructie buiten verdragen
Een geassocieerd EU-lidmaatschap is op dit moment geen bestaande juridische categorie. Dat maakt nog onduidelijk welke rechten en verplichtingen Canada precies zou krijgen. Eerder dit jaar stelde Duitsland een vergelijkbare tussenstatus voor Oekraïne voor, maar andere EU-landen reageerden daar toen terughoudend op.

Von der Leyen benadrukte dat de samenwerking met Canada niet tegen een ander land is gericht. ‘Dit is een partnerschap dat niet tegen iemand anders is gericht’, zei ze. Die boodschap volgt terwijl Canada juist probeert zijn economische afhankelijkheid van de Verenigde Staten te verkleinen en zijn banden met Europa verder uit te bouwen.

Boze reactie van Trump
De Amerikaanse president Donald Trump reageerde negatief op het mogelijke EU-lidmaatschap van Canada. Toen Trump er door verslaggevers naar werd gevraagd stelde hij: 'Ik vind het lachwekkend.'

Volgens Trump kan de associatie grote gevolgen voor de EU hebben. 'Als ze dat doen, en ik beschouw dat op enige wijze als een vijandige daad, zal ik zeer zware importheffingen invoeren of stoppen met de handel met Europa.'