De waarschuwing staat in het jaarlijkse advies van TenneT aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het gaat niet om files op het stroomnet, zoals volle kabels of transformatoren. Het gaat om de vraag of er genoeg stroom kan worden opgewekt als Nederland die nodig heeft.

Vraag naar stroom stijgt hard
Volgens TenneT groeit de vraag naar elektriciteit snel. Steeds meer bedrijven stappen over van gas naar stroom. Ook burgers gebruiken meer elektriciteit, bijvoorbeeld door elektrische auto’s en warmtepompen.

Tegelijk wordt Nederland afhankelijker van zon en wind. Die bronnen leveren niet altijd stroom op het moment dat de vraag hoog is. Daardoor blijven gas- en kolencentrales nodig als achtervang.

TenneT-directeur Maarten Abbenhuis waarschuwt dat de risico’s toenemen. ‘Het risico op een elektriciteitstekort neemt aanzienlijk toe,’ zegt hij. Volgens TenneT moet de overheid daarom haast maken met een regeling om gascentrales beschikbaar te houden.

Gascentrales nodig als achtervang
Nederland hanteert een strenge norm. Er mag gemiddeld niet vaker dan vier uur per jaar een tekort aan elektriciteit zijn. In sommige scenario’s kan die norm vanaf 2028 al in gevaar komen. Vanaf 2030 verwacht TenneT met meer zekerheid een structurele overschrijding.

Het probleem zit vooral in het verdwijnen of verliesgevend worden van regelbaar vermogen. Dat zijn centrales die kunnen bijspringen als er te weinig zon of wind is. Gascentrales draaien dan niet altijd, maar moeten wel klaarstaan.

Daarvoor wil TenneT een capaciteitsmechanisme. Eigenaren van centrales krijgen dan betaald om beschikbaar te blijven. Zij leveren stroom zodra er tekorten dreigen.

Haast met nieuwe regeling
Het kabinet heeft al besloten zo’n systeem uit te werken. Minister Stientje van Veldhoven komt naar verwachting binnenkort met plannen. Volgens TenneT moet het systeem uiterlijk in de winter van 2029 op 2030 werken.

Abbenhuis zegt: ‘We moeten nu echt starten met capaciteitsmarkt.’ Volgens hem kan Nederland daarbij aansluiten bij buurlanden. België en het Verenigd Koninkrijk hebben al zo’n systeem. Duitsland en Denemarken werken er ook aan.

TenneT wijst er ook op dat Nederland steeds afhankelijker wordt van andere landen. Maar ook daar kunnen tekorten ontstaan. Daardoor is het niet vanzelfsprekend dat import altijd uitkomst biedt.

Naast gascentrales zijn ook grote batterijen nodig. Die kunnen tijdelijk stroom uit zon en wind opslaan. Ook grote stroomverbruikers kunnen volgens TenneT een rol spelen. Bedrijven zouden betaald kunnen worden om minder stroom te gebruiken als er tekorten dreigen. Hoe meer partijen meebewegen met vraag en aanbod, hoe kleiner het risico wordt. Volgens TenneT is het tekort nog overzichtelijk, maar moet wel op tijd worden ingegrepen.