Dinsdag bespreekt de commissie Financiën of er op 30 juni alsnog een debat komt. Als dat doorgaat, kan de senaat op 7 juli stemmen. Dat is de laatste vergaderdag voor het zomerreces.

De kern van de discussie is simpel, maar gevoelig. Moet de overheid belasting heffen over winst die pas op papier bestaat? Of pas op het moment dat iemand die winst echt binnenhaalt, bijvoorbeeld door aandelen te verkopen?

Papieren winst
In het voorstel wordt bij aandelen gekeken naar de waardestijging per jaar. Als een aandelenpakket meer waard wordt, kan daar belasting over worden geheven. Ook als de eigenaar niets heeft verkocht en dus geen geld op de rekening heeft gekregen.

Critici vinden dat oneerlijk. Zij willen een vermogenswinstbelasting. Daarbij betaal je pas belasting als de winst echt wordt gerealiseerd. Bijvoorbeeld bij verkoop.

50PLUS-senator Martin van Rooijen is een van de felste tegenstanders. Volgens hem wordt het begrip “werkelijk rendement” verkeerd gebruikt. “Eerlijk is om vermogen te belasten op het moment dat je de vermogensgroei ook werkelijk realiseert, door bij verkoop te incasseren”, zegt hij bij BNR.

Volgens Van Rooijen gebeurt dat bij vastgoed en startups al, maar niet bij aandelen. “Voor aandelen wordt dus niet het werkelijke rendement belast, terwijl dat wel de bedoeling van de wet is. Alleen de papieren waardestijging die je niet hebt geïncasseerd.”

‘De wereld op zijn kop’
Volgens tegenstanders kan de wet beleggers dwingen om aandelen te verkopen om hun belasting te kunnen betalen. Anders moeten zij de aanslag betalen uit ander inkomen, waarover al eerder belasting is betaald.

Van Rooijen noemt dat “de wereld op zijn kop”. “Dat betekent dat je elk jaar over aandelenwaardestijging moet betalen. Dat moet je dan betalen door die aandelen deels te verkopen of uit ander inkomen waar je al belasting over betaalt. Werkelijk rendement is niet het belasten van papieren winst. Dat bestaat overigens in de hele wereld niet.”

De kritiek gaat dus niet alleen over de hoogte van de belasting, maar vooral over het principe. Tegenstanders vinden dat de overheid geen belasting moet heffen over geld dat iemand nog niet daadwerkelijk heeft ontvangen.

Senaat onder druk
Het kabinet wil de wet graag door de Eerste Kamer krijgen. Het huidige box 3-stelsel is juridisch kwetsbaar en moet worden vervangen. Maar volgens Van Rooijen mag dat geen reden zijn om een slechte wet goed te keuren.

“Wij moeten in de eerste plaats kijken naar de kwaliteit van deze wet”, zegt hij. “Wij vinden deze wet zo slecht dat we haar moeten behandelen en moeten verwerpen. Het budgettaire argument kan nooit een reden zijn om een hele slechte wet goed te keuren. Dat is niet de taak van de Eerste Kamer. Dan kunnen we net zo goed naar huis gaan.”

Volgens hem klopt het argument ook niet dat afwijzing van de wet onbetaalbaar zou zijn. Hij wijst erop dat er andere maatregelen zijn aangekondigd die de schatkist veel meer geld kosten.

Kabinet belooft aanpassingen
Minister van Financiën Eelco Heinen heeft eerder laten weten dat de behandeling in de Tweede Kamer niet naar wens is verlopen. Het kabinet wil nog met aanpassingen komen.

Maar volgens Van Rooijen is daar nog niets concreets van te zien. Hij verwacht dat een brief met voorstellen pas vlak voor het debat komt. “Dan kunnen we daar niks meer mee.”

Ook eventuele reparaties veranderen zijn oordeel niet. “Deze wet vinden wij zo slecht dat je hem met aanpassingen niet beter maakt.”

Hij gebruikt daarbij een scherpe vergelijking. “Vlees laat je ook niet in de koelkast liggen om te zien of het over een tijdje minder stinkt. We moeten gewoon deze slechte wet van tafel halen. Het is een vieze wet.”

Steun in Eerste Kamer onzeker
Of de wet een meerderheid haalt, is onzeker. 50PLUS rekent op steun van BBB en JA21. Ook het CDA is volgens Van Rooijen kritisch. Die partij zou vrezen dat een echte vermogenswinstbelasting op aandelen jaren vooruit wordt geschoven als deze wet eenmaal is aangenomen.

Van Rooijen denkt dat die vrees terecht is. Als de wet erdoor komt, verdwijnt volgens hem de druk op het ministerie van Financiën om snel met een beter alternatief te komen. “Als ze de wet aannemen, dan kun je dat vergeten. Financiën heeft dan geen enkele druk meer om snel met die vermogenswinstbelasting te komen.”