Sinds 12 mei wonen zeventig mannelijke asielzoekers in een tijdelijke opvang in het voormalige gemeentehuis van Loosdrecht. Het gaat vooral om mannen uit Soedan, Jemen, Eritrea en Syrië. De opvang leidde eerder tot hevige protesten. De ME moest ingrijpen, er werd vuurwerk gegooid en bij de komst van de eerste bewoners werden bosjes bij de opvang in brand gestoken.

Premier Rob Jetten noemde de rellen destijds “ronduit schandalig”. Het oorspronkelijke aantal opvangplekken werd verlaagd van 110 naar 70.

Asielzoekers zeggen dat zij worden bekeken en gefotografeerd
NRC spreekt met meerdere bewoners van de opvang. Zij zeggen dat ze op straat worden aangestaard, gefotografeerd en soms uitgescholden. Een van hen, Usama, vertelt dat een automobilist hem toeriep: “AZC weg ermee.”

Volgens de asielzoekers voelen zij zich niet vrij om alleen naar buiten te gaan. In Ter Apel en Budel voelden sommigen zich veiliger, zeggen zij. In Loosdrecht gaan ze liever samen op pad. “We zijn een crew”, zegt Mahmoud, een 31-jarige man uit Soedan, bij NRC.

Hij was een van de eerste bewoners die in mei arriveerden. “We waren net binnen en de bosjes stonden al in brand”, zegt hij. “Ik was heel bang.”

Volgens NRC mochten bewoners in de eerste periode nauwelijks naar buiten. Het COA zegt dat er formeel geen verbod was, maar dat bewoners wel “nadrukkelijk gevraagd” werd tijdelijk binnen te blijven. Dat gebeurde volgens het COA in overleg met gemeente en politie, vanwege de veiligheid.

Buurtwacht met portofoons en steekvesten
Tegelijk is in Loosdrecht een buurtwacht opgericht. De groep noemt zich Defend Loosdrecht en bestaat volgens betrokkenen uit ongeveer dertig mannen en vrouwen. Zij patrouilleren overdag en ’s nachts door de omgeving. De groep gebruikt portofoons en herkenbare kleding. Sommige leden dragen volgens NRC onder hun kleding een steekwerend vest.

Een 27-jarige betrokken inwoner zegt dat de buurtwacht puur preventief werkt. “Als midden in de nacht een asielzoeker op de hei loopt, noteren we dat en maken we een foto.” Daarna spreken ze die persoon aan. “Want waarom zou je daar zo laat nog lopen?”

Volgens hem deelt de buurtwacht meldingen met de politie. De politie zou eerst bang zijn geweest dat de groep “een knokploeg” was, maar later zijn bijgedraaid nadat rapportages werden gedeeld. Wel heeft de politie gezegd dat buurtwachters asielzoekers niet om hun ID mogen vragen.

De buurtwacht zegt tot nu toe drie incidenten met asielzoekers te hebben gemeld. Het zou gaan om straatintimidatie.

Gemeente en politie zien geen strafbare feiten
Gemeente en politie trekken volgens NRC een andere conclusie. De gemeente zegt dat er geen “noemenswaardige” incidenten zijn geweest. Ook de politie zegt dat er geen strafbare feiten zijn geregistreerd waarbij bewoners van de opvang betrokken waren.

Volgens een gemeentewoordvoerder gaan er veel verhalen rond. “Er gaan wilde verhalen rond”, zegt hij. “Maar als je die checkt, blijft daar weinig van over.” Een voorbeeld is een filmpje waarin een groep asielzoekers wordt gefilmd bij voetbalclub Victoria. Op sociale media werd gesteld dat de groep op een plek kwam waar zij niet mochten zijn en pas vertrok toen de politie verscheen.

Volgens Usama was het een misverstand. De groep zou zijn uitgenodigd om te voetballen, maar naar de verkeerde club zijn gefietst. De gemeente noemt het incident eveneens een misverstand.

Inwoners vrezen herhaling van eerdere incidenten elders
De zorgen van Loosdrechters zijn niet uit de lucht komen vallen. Inwoners verwijzen naar eerdere incidenten met asielzoekers in Nederland en vrezen voor veiligheid, vooral voor dochters en jonge vrouwen. De 27-jarige buurtwachter noemt onder meer de moord op de zeventienjarige Lisa. “Ik denk dat we overal rekening mee moeten houden.”

De asielzoekers zelf reageren geschrokken op zulke vermoedens. “Wij verkrachters? No way”, zegt Mahmoud.

Hij en Mustafa zeggen dat zij uit Soedan zijn gevlucht om niet te hoeven vechten in het leger of bij rebellen. Via Libië, Italië, Frankrijk en België kwamen zij in Nederland terecht. Mahmoud zegt dat hij voor Nederland koos omdat het bekendstaat als een open land. “Dat is niet mijn ervaring hier.” Mustafa zegt inmiddels geen contact meer te willen met mensen in Loosdrecht.

NRC kiest duidelijke menselijke invalshoek
Het artikel van NRC kiest vooral voor het perspectief van de asielzoekers. De mannen worden neergezet als bewoners die te maken krijgen met wantrouwen, foto’s, appgroepen en kwetsende opmerkingen. Ook wordt benadrukt dat zij bloemen, chocolade en duizenden kaartjes uit het land ontvingen.

Binnen de opvang zou de sfeer goed zijn. Er is een PlayStation, een fitnessruimte en een tafeltennistafel. Toch voelen sommige bewoners zich buiten niet veilig. Selmar uit Jemen zegt dat hij zijn familie niets vertelt over de situatie. “Ze hebben genoeg stress.”

Zijn slotzin vat de toon van het NRC-verhaal samen. “Ik dacht dat Nederland een fijn land was”, zegt hij. “Misschien is dat ook zo, maar hier voelt het anders.”

Op sociale media leidt het artikel tot gemengde reacties. Zo schrijft Wierd Duk: 'Dat hele verhaal is een clusterfuck met mannen die hier helemaal niet zouden moeten zijn: hoe komen ze in vredesnaam vanuit Soedan - waar ze niet in het leger willen - in Nederland terecht? En wat denken ze hier te gaan doen?'