Voor beleggers kan dat goed nieuws zijn. Zeker voor mensen die hun vermogen niet willen laten opeten door een belasting op papieren winst. Maar voor de Nederlandse schatkist is het voorstel een nachtmerrie. Fiscale experts waarschuwen dat vermogenden hun beleggingen straks nog sneller in een bv zullen stoppen. “Dit is echt heel radicaal”, zegt Jan van de Streek, hoogleraar fiscaal recht in Leiden, tegen De Telegraaf.

Brussel wil investeren makkelijker maken
De Europese Commissie wil het makkelijker maken om binnen Europa te investeren. Nu gelden er nog allerlei fiscale drempels bij dividendstromen tussen bedrijven. Aandelenbelangen vanaf 10 procent kunnen onder voorwaarden worden vrijgesteld van belasting op dividend. Brussel wil die grens vanaf 2028 schrappen. De vrijstelling zou dan voor alle aandelenbelangen tussen bedrijven gelden.

Het doel is duidelijk. Europa loopt achter op de Verenigde Staten en China. Nieuwe bedrijven trekken vaak naar Amerika, omdat daar veel meer durfkapitaal beschikbaar is. Brussel wil dat geld makkelijker door Europa kan stromen. Minder fiscale rompslomp moet leiden tot meer investeringen.

Fiscaal expert Max Velthoven van EY noemt de huidige regels een rem op de Europese kapitaalmarkt. “Er zijn nu regels binnen de EU dat je in bepaalde gevallen geen dividendbelasting mag heffen”, zegt hij bij De Telegraaf. “Maar die regels worden door lidstaten streng geïnterpreteerd. Dat is een probleem voor de kapitaalmarktunie. Als ik bijvoorbeeld maar moeilijk kan beleggen in Italië, belemmert dat investeringen binnen de EU.”

Box 3 straft particuliere belegger
Juist in Nederland is het voorstel gevoelig. Het kabinet wil in box 3 belasting heffen over papieren beleggingswinsten. Beleggers kunnen dan belasting betalen over aandelen die meer waard zijn geworden, ook als zij niets hebben verkocht en dus geen geld hebben ontvangen.

50PLUS-senator Martin van Rooijen noemt dat oneerlijk. “Eerlijk is om vermogen te belasten op het moment dat je de vermogensgroei ook werkelijk realiseert, door bij verkoop te incasseren”, zei hij eerder bij BNR.

Volgens hem wordt bij aandelen niet het echte rendement belast, maar een waardestijging op papier. “Werkelijk rendement is niet het belasten van papieren winst. Dat bestaat overigens in de hele wereld niet.”

Daar wringt het. Terwijl Brussel beleggen en investeren aantrekkelijker wil maken, kiest Nederland voor een box 3-stelsel dat particuliere beleggers juist harder raakt.

Vlucht naar box 2
Wie via een bv belegt, kan veel gunstiger uit zijn. “Als je belegt vanuit een bv, betaal je helemaal geen belasting meer op je belegging”, zegt Van de Streek. “Pas wanneer je als eigenaar van de bv aan jezelf uitkeert, betaal je 31 procent belasting, aanzienlijk minder dan de 36 procent in box 3.”

Volgens emeritus hoogleraar fiscale economie Peter Kavelaars is de beweging naar box 2 al zichtbaar. “De trek naar box 2 zie je nu al gebeuren. Er wordt steeds meer geld in bv’s gestoken, omdat je dan heel lang de belasting kunt uitstellen,” vertelt hij bij De Telegraaf.

Door het Brusselse voorstel wordt dat verschil alleen maar groter. “Het wordt voor vermogenden alleen maar aantrekkelijker om vanuit een bv te beleggen.”

Slecht stelsel lokt uitwijkgedrag uit
Volgens Van de Streek zet Brussel het Nederlandse box 3-plan op zijn kop. “Dit staat haaks op box 3. Het zet dat hele stelsel helemaal op zijn kop.” Hij waarschuwt ook voor nieuwe constructies waarbij aandelenwinsten en cryptowinsten worden omgezet in dividenden. “Dit gaat de schatkist miljarden kosten.”

Maar de politieke les is breder. Een belastingstelsel dat mensen laat betalen over niet-gerealiseerde winst, roept vanzelf uitwijkgedrag op. Grote vermogens laten zich adviseren en schuiven naar een bv. De kleinere particuliere belegger blijft achter in box 3.

De Eerste Kamer beslist mogelijk nog voor het zomerreces over de nieuwe box 3-wet. Voor tegenstanders is het Brusselse voorstel extra munitie. Nederland zegt investeren en vermogensopbouw te willen stimuleren, maar dreigt gewone beleggers juist te straffen.

De vraag is dus niet alleen hoeveel geld de schatkist misloopt. De vraag is waarom Nederland particuliere beleggers zwaarder wil belasten, terwijl Europa juist probeert kapitaal vrijer te laten stromen.