Dat is opvallend. In Brussel werd er rekening mee gehouden dat Von der Leyen zou proberen een derde termijn binnen te halen. Dat zou uitzonderlijk zijn. Alleen Jacques Delors kreeg dat eerder voor elkaar.

Volgens Politico is de stemming binnen de Commissie de laatste jaren flink verslechterd. Von der Leyen wordt verweten dat zij macht naar zich toetrekt, beslissingen te veel via haar eigen kring laat lopen en te weinig rekening houdt met andere commissarissen.

Macht naar het centrum
De nieuwe ruzie draait vooral om geld. Von der Leyen wil de Europese begroting vanaf 2028 veel centraler aansturen. Het gaat om een nieuwe meerjarenbegroting van ongeveer 2000 miljard euro.

Nu bestaan er aparte afdelingen voor uitgaven aan landbouw, infrastructuur, sociaal beleid en regionale steun. In de plannen van Von der Leyen zouden die potten veel meer worden samengevoegd. De Commissievoorzitter zou dan veel meer invloed krijgen op de vraag waar EU-geld naartoe gaat en onder welke voorwaarden.

Daarmee kan Brussel landen sterker onder druk zetten om hervormingen door te voeren. Wie toegang wil tot Europees geld, moet dan voldoen aan de eisen uit Brussel.

Voor critici is dat precies het probleem. Zij zien een Europese Commissie die steeds meer macht naar de top trekt, met Von der Leyen als centrale speler.

Diners om schade te herstellen
Volgens Politico probeerde Björn Seibert, de rechterhand van Von der Leyen, de schade intern nog te beperken. Seibert werkt al ongeveer twintig jaar met haar samen, sinds haar tijd als minister in Duitsland.

Hij zou de afgelopen maanden meerdere diners hebben georganiseerd voor Eurocommissarissen. Daarin probeerde hij de keuzes van Von der Leyen uit te leggen en te verdedigen. Maar de weerstand bleef.

Die onvrede past in een langer patroon. Al eerder klaagden commissarissen en hoge ambtenaren over haar stijl. Von der Leyen wordt geregeld omschreven als controlerend, gesloten en weinig collegiaal.

Politico schreef eerder al dat sommige commissarissen “genoeg” hadden van haar manier van werken.

Commissarissen onder strakker toezicht
In haar tweede termijn bouwde Von der Leyen haar macht verder uit. Daarbij speelde Seibert opnieuw een belangrijke rol. Er kwamen strengere regels voor hoe Eurocommissarissen en hun teams met de buitenwereld communiceren.

Critici zien daarin dezelfde bestuursstijl terug die ook op andere terreinen zichtbaar is: minder ruimte voor tegenspraak, meer controle vanuit de top.

Ook bij de samenstelling van de nieuwe Commissie zou Seibert hard hebben gewerkt aan een loyaler team. Kritische figuren moesten plaatsmaken voor commissarissen die beter in de lijn van Von der Leyen pasten. De Franse commissaris Thierry Breton verdween na een openlijke machtsstrijd.

Barnier spreekt van ‘autoritaire koers’
De kritiek komt niet alleen van anonieme Brusselse bronnen. Ook Michel Barnier, voormalig EU-hoofdonderhandelaar bij de Brexit, heeft Von der Leyen eerder beschuldigd van een “autoritaire koers”.

Volgens Barnier luisteren Von der Leyen en Seibert te weinig naar burgers en andere leden van de Commissie. Hij ziet een stijl waarin de wil van een kleine kring rond de voorzitter steeds zwaarder weegt.

Von der Leyen krijgt al langer het verwijt dat zij tegenstanders opzijschuift, vertrouwelingen promoveert en via een kleine groep medewerkers regeert. Haar critici noemen dat een verdeel-en-heersstrategie.

Angst voor opvolger
De mogelijke opvolging zorgt intussen voor nieuwe zorgen. Volgens Politico vroegen sommige aanwezigen bij een door Seibert georganiseerd diner al wie Von der Leyen zou opvolgen.

Dat zegt veel over de sfeer. Eurocommissarissen beseffen dat de keuze voor een nieuwe Commissievoorzitter niet rechtstreeks door burgers wordt gemaakt. In de praktijk spelen regeringsleiders, partijbelangen en vooral de machtsbalans tussen grote landen als Duitsland en Frankrijk een doorslaggevende rol.