Onderzoek: kwart Europeanen steunt 'radicaal' rechtse partijen
Rechtse en nationale partijen winnen steeds meer terrein in Europa. Volgens een nieuw onderzoek naar verkiezingsuitslagen stemt inmiddels bijna een kwart van de Europese kiezers op partijen die door onderzoekers als “radicaal-rechts” of “extreemrechts” worden omschreven, schrijft The Guardian. De steun voor deze partijen is volgens het onderzoek sinds het midden van de jaren negentig bijna vervijfvoudigd. Vooral de afgelopen drie jaar is de groei versneld. Daarmee verandert het politieke landschap in veel Europese landen zichtbaar.
Het onderzoek is afkomstig van het PopuList-project, dat Europese partijen indeelt op basis van politieke kenmerken. Volgens de onderzoekers neemt vooral de steun voor partijen buiten de traditionele machtsblokken toe.
Matthijs Rooduijn van de Universiteit van Amsterdam stelt dat de verschuiving duidelijk zichtbaar is. Volgens hem stemde bij recente verkiezingen bijna 30 procent van de Europeanen op partijen die worden gezien als anti-establishment. “Toen we in 2018 begonnen met het PopuList-project, was de belangrijkste conclusie dat één op de vier Europeanen stemde op populistische partijen, vooral uiterst links en uiterst rechts.”
Volgens Rooduijn is dat beeld inmiddels veranderd. “Nu stemt één op de vier Europeanen op uiterst rechtse partijen, meestal populistisch. Dat is een grote verschuiving.”
Niet iedereen is het eens met de manier waarop politieke partijen worden ingedeeld. Critici vinden dat begrippen als “extreemrechts” te ruim worden gebruikt. Volgens hen worden ook partijen met standpunten over strengere grenscontrole, nationale soevereiniteit en behoud van cultuur regelmatig onder dit label geplaatst.
Zij stellen dat daarmee niet alleen partijen, maar ook miljoenen kiezers worden weggezet. Voorstanders van de methode zeggen juist dat zulke indelingen nodig zijn om politieke ontwikkelingen in Europa te kunnen onderzoeken.
De groei van nationaal-conservatieve partijen valt samen met grote maatschappelijke discussies. Vooral migratie, veiligheid, identiteit en de macht van de Europese Unie spelen een belangrijke rol. In meerdere Europese landen hebben partijen met een strengere migratiekoers de afgelopen jaren terrein gewonnen. Sommige partijen maken inmiddels deel uit van regeringen of zijn uitgegroeid tot grote oppositiepartijen.
Volgens aanhangers komt de groei doordat traditionele partijen jarenlang onvoldoende hebben geluisterd naar zorgen van burgers over grenzen, integratie en nationale zeggenschap.
De politieke verschuiving heeft ook gevolgen voor Brussel. Partijen die vroeger nauwelijks invloed hadden, krijgen steeds meer zetels en bepalen vaker het politieke debat. Daarmee verandert ook de discussie over de toekomst van Europa. Waar jarenlang verdere Europese samenwerking centraal stond, groeit nu de roep om meer macht terug te geven aan nationale regeringen.
