De aanpak past in een bredere bestuurlijke mode die vanuit de Verenigde Staten is overgewaaid. Daar richtte president Donald Trump begin 2025 het Department of Government Efficiency op, beter bekend als DOGE. Dat moest de federale overheid kleiner, sneller en goedkoper maken. Ook in Den Haag klinkt sindsdien steeds vaker dezelfde taal: minder regels, meer slagkracht, minder papierwerk.

Maar de Nederlandse praktijk is weerbarstig. Regels schrappen blijkt minder simpel dan het op een lijst zetten van bureaucratie die niemand meer wil.

Belofte van Karremans blijft steken
De doelstelling kwam van voormalig economieminister Vincent Karremans. Hij beloofde vorig jaar dat vóór de zomer van 2026 500 regels voor ondernemers zouden worden geschrapt of aangepast. Geen symboliek, maar een harde operatie tegen regeldruk.

Die belofte is nu niet waargemaakt. Volgens Herbert zijn 403 regels geschrapt, vereenvoudigd of in gang gezet. In andere berichtgeving wordt erop gewezen dat nog geen 100 regels daadwerkelijk volledig zijn afgerond en dat bij honderden andere regels vooral een proces is begonnen.

De minister probeert de tegenvaller positief te duiden. “Natuurlijk hadden we liever de 500 aangetikt”, zegt Herbert bij NOS. “Toch ben ik positief. De uitdaging om 500 regels aan te pakken heeft ministeries in beweging gebracht en het bewustzijn vergroot over de gevolgen van nieuwe en bestaande wet- en regelgeving.”

Voor ondernemers is dat mager. Zij hebben weinig aan bewustwording op ministeries zolang formulieren, rapportageplichten en controles gewoon blijven bestaan.

DOGE-taal, Haagse uitvoering
In de VS werd DOGE gepresenteerd als een harde sanering van de overheid. Trump sprak over modernisering, efficiëntie en productiviteit. In latere besluiten ging het ook over minder verspilling, minder bureaucratie en meer controle op uitgaven.

Den Haag gebruikt vriendelijker woorden, maar de belofte lijkt erop: de overheid moet “slagvaardiger” worden. Daarom komt er een jaarlijkse vereenvoudigingswet. Elk jaar moeten minstens 500 regels worden geschrapt of eenvoudiger gemaakt. Ook de Omgevingswet en de Wet open overheid gaan tegen het licht.

Daarvoor is zelfs een aparte bewindspersoon aangesteld: Eric van der Burg, staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid. Hij moet helpen de overheid sneller en minder log te maken.

Papierwerk verdwijnt niet vanzelf
Herbert noemt enkele concrete voorbeelden. Organisaties tot 250 werknemers hoeven niet langer het woon-werkverkeer van personeel bij te houden. Ook hoeven minder bedrijven handelsgegevens aan het CBS door te geven.

Dat scheelt. Maar het verandert nog niet het grotere beeld. Regeldruk is jarenlang opgebouwd door incidenten, toezichtwensen, Europese afspraken en politieke compromissen. Een regel erbij is snel gemaakt. Een regel eruit halen kost overleg, wetgeving en bestuurlijke moed.

Precies daar loopt het Nederlandse DOGE-experiment nu tegenaan. Het kabinet wil snijden in bureaucratie, maar belandt zelf in lijsten, trajecten en voortgangsrapportages.