De abortussen worden uitgevoerd bij vrouwen met een zogenoemde ‘sociale indicatie’. Het gaat bijvoorbeeld om een ongewenste of ongeplande zwangerschap. Ieder deelnemend ziekenhuis zal het komende jaar vier van zulke zwangerschappen afbreken en krijgt daarbij begeleiding van de NVOG.

Hiaat tussen wet en praktijk
Abortus is in Nederland toegestaan tot 24 weken zwangerschap. In de praktijk worden abortussen na 22 weken echter nauwelijks uitgevoerd zonder medische reden. Vrouwen kunnen tot 22 weken terecht bij een abortuskliniek of bij sommige huisartsen, maar daarna moet de ingreep in een ziekenhuis plaatsvinden.

Late zwangerschapsafbreking gebeurt nu vooral wanneer onderzoek een ernstige afwijking bij de foetus laat zien. Een abortus om sociale redenen vindt volgens de NVOG ‘heel sporadisch’ plaats. Naar schatting wijken jaarlijks 225 vrouwen daarvoor uit naar Spanje, Groot-Brittannië of bepaalde Amerikaanse staten.

In 2024 werden in Nederland ruim 39.000 abortussen uitgevoerd. Daarvan vonden 331 ingrepen plaats tussen de 22ste en 24ste week. Het ministerie registreert niet hoeveel daarvan om een medische of sociale reden werden uitgevoerd.

De levensvatbaarheidsgrens ligt rond 24 weken, al zijn er ook gevallen bekend waarin kinderen vanaf ongeveer 20 weken zwangerschap overleven. De NVOG erkent dat de ingrepen een ‘aanzienlijke zorgzwaarte’ voor het zorgpersoneel kunnen veroorzaken. Tegelijk noemt de vereniging de abortussen ‘wettelijk toegestane en noodzakelijke zorg’ die momenteel ‘tekortschiet’. Volgens de NVOG gaat het ‘niet om grote aantallen, maar wel om zwangeren in een uiterst kwetsbare situatie.’

SGP eist politiek debat en wil proef direct stoppen
De SGP reageert ‘verbijsterd’ op de proef met late abortussen en wil dat deze onmiddellijk wordt beëindigd. Kamerlid Diederik van Dijk zegt te zijn ingelicht door ‘mensen van de werkvloer’. Hij noemt hen ‘mensen die juist leven in de wereld willen brengen’ en vraagt: ‘Hoe kan het in vredesnaam dat wij als Kamer van niks weten?’

Volgens Van Dijk zorgt de ontwikkeling voor grote spanning op kraamafdelingen. Zorgverleners zouden morele bezwaren hebben tegen het uitvoeren van deze ingrepen en niet altijd vrijuit over hun zorgen durven spreken. ‘We bespeuren ook angst om dit in teams bespreekbaar te maken. Ik heb zeer veel begrip voor íedere zorgverlener die zegt: hier werk ik niet aan mee.’

De SGP wil dat eerst een breed ‘maatschappelijk en politiek debat’ plaatsvindt. Van Dijk heeft minister Sophie Hermans daarom 36 schriftelijke vragen gesteld over de proef, de deelnemende ziekenhuizen en de gevolgen voor het personeel. Hij wil onder meer weten hoe vaak deze abortussen worden uitgevoerd, of medewerkers kunnen worden verplicht mee te werken en wat bekend is over de pijnbeleving bij foetussen van 22 en 23 weken.

Over abortussen waarbij een foetus levend ter wereld kan komen, zegt Van Dijk: ‘Huiveringwekkend en tenhemelschreiend!’ Het ministerie van Volksgezondheid zegt op 1 juni te zijn geïnformeerd over de proef. Volgens het ministerie is het doel om ‘bestaande zorg te verbeteren en meer toegankelijk te maken’. Opiniemaker Wierd Duk reageert ook zeer kritisch. 'Dit is moord.'