Volgens de vernieuwde Dublin-regels moet een migrant de asielprocedure doorlopen in het land waar hij de Europese Unie binnenkwam. Iemand die via Italië en andere veilige landen naar Nederland reist, moet daarom in beginsel worden teruggestuurd. Italië werkt echter al jaren vaak niet mee aan de daadwerkelijke overdracht, ook wanneer een Nederlands verzoek eerst wordt goedgekeurd.

Brussel relativeert Italiaanse weigeringen
De twaalf geweigerde overdrachten zijn volgens een rapport van de Europese Commissie in strijd met de Europese regels. Spanje en Cyprus hielden zich in dezelfde periode volgens Brussel wel aan de afspraken. Aan Griekenland waren nog geen verzoeken gedaan, hoewel ook dat land in het verleden terugnames blokkeerde.

Eurocommissaris Magnus Brunner wil nog geen harde conclusies trekken tegenover De Telegraaf. ‘Deze rapportage gaat over de eerste drie weken; het is een eerste beeld. In het begin zijn er wat tekortkomingen’, zei hij. Ook stelde hij: ‘Het is normaal dat niet alles werkt vanaf het eerste moment.’

Brussel kijkt nu vooral naar een uitgebreider rapport dat in oktober verschijnt. Daarin moet duidelijk worden hoe alle lidstaten het migratiepact uitvoeren. Italië kan gevolgen ondervinden wanneer het weigert Dublin-migranten terug te nemen, omdat andere landen dan mogelijk geen bijdrage hoeven te leveren aan de Europese spreidingsregeling.

Nederland verwacht rechtszaken
Nederland heeft sinds de invoering van het pact nog geen verzoek gedaan om een asielzoeker aan Italië over te dragen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid verwacht dat asielzoekers eerst naar de rechter zullen stappen. Daardoor kunnen procedures opnieuw vertraging oplopen en kan Nederland uiteindelijk zelf verantwoordelijk worden voor de behandeling van de aanvraag.

Nederland kiest ervoor om zijn aandeel in de Europese spreiding af te kopen. Dat kost 20.000 euro per asielzoeker. Minister Bart van den Brink sloot eerder afspraken met Italië en Griekenland over de terugkeer van migranten, maar het is nog onzeker of die landen de afspraken uitvoeren.

Zestien landen krijgen aanmaning
Op een ander onderdeel treedt de Europese Commissie wel op. Zestien lidstaten hebben een aanmaning ontvangen omdat zij onvoldoende duidelijk maakten hoe nieuwe opvangregels zijn ingevoerd. Duitsland en België behoren tot deze groep, terwijl Nederland geen waarschuwing kreeg.

Zo’n procedure kan uiteindelijk leiden tot een rechtszaak en hoge boetes. Hongarije kreeg in 2024 een boete van 200 miljoen euro en een dwangsom van 1 miljoen euro per dag. De eerste volledige cijfers over de werking van het nieuwe migratiepact worden pas na ongeveer honderd dagen verwacht.