Voor Nederland begint de tijd te dringen. Het vulseizoen loopt tot 1 november. Voor die datum moeten de ondergrondse opslagplaatsen genoeg gas bevatten om winterse pieken op te vangen.

Schade bij grootste lng-haven ter wereld
QatarEnergy beroept zich opnieuw op overmacht. Iraanse raketten raakten in maart installaties bij Ras Laffan. Dat is het grootste exportcomplex voor vloeibaar aardgas ter wereld.

Herstelwerk is volgens het staatsbedrijf deels te gevaarlijk door nieuwe dreigingen. Extra aanvoer via andere routes lukt voorlopig evenmin. De beperkingen zouden in elk geval tot eind september duren.

Dat is slecht nieuws voor Europa. Sinds de invoer van Russisch pijpleidinggas grotendeels is weggevallen, is lng veel belangrijker geworden. Vanuit Ras Laffan vertrekken jaarlijks tientallen miljoenen tonnen gas richting Europa en Azië. Als daar productie uitvalt, ontstaat wereldwijd meer concurrentie om de resterende ladingen.

Nederland loopt ver achter
De Nederlandse gasopslagen zijn momenteel voor ongeveer 36 procent gevuld. Het Europese gemiddelde ligt rond de 56 procent.

Brussel wil dat landen hun voorraden richting de winter verhogen tot ongeveer 80 procent. Nederland moet daarvoor nog een forse inhaalslag maken. Het kabinet heeft staatsbedrijf EBN inmiddels toegang gegeven tot 500 miljoen euro krediet om gas in te kopen. Toch blijft de achterstand groot.

Gasunie stelt dat de dagelijkse aanvoer nog stabiel is. Nederland ontvangt gas via pijpleidingen, lng-terminals en tankers. Maar de onderneming waarschuwt wel voor de komende maanden.

„Als deze ontwikkeling aanhoudt, bestaat het risico dat de gasopslagen niet tijdig voldoende gevuld zijn voor de komende winter”, aldus een woordvoerder bij De Telegraaf. Energieminister Stientje van Veldhoven zei eerder er „vertrouwen in te hebben” dat de voorraden op tijd worden aangevuld.

Afhankelijk van Noorwegen en de VS
Nederland koopt zelf geen gas rechtstreeks bij Qatar. Energiebedrijven en handelshuizen regelen de invoer. Qatarees lng komt onder meer binnen via de Gate Terminal in Rotterdam. Gasunie koopt het gas niet. Het bedrijf vervoert het door het landelijke netwerk.

Als Qatar minder levert, moeten inkopers elders terecht. Noorwegen blijft een belangrijke leverancier via pijpleidingen. Daarnaast komt een groot deel van het lng uit de Verenigde Staten. Ook zijn er kleinere exporteurs. En op de zogeheten spotmarkt kunnen op korte termijn extra ladingen worden gekocht. Dat is alleen vaak duur.

Lng-tankers varen bovendien niet altijd naar de oorspronkelijk geplande bestemming. Schepen kunnen onderweg omkeren als een andere koper meer betaalt. Zo wijzigde een tanker uit Texas deze week zijn route van Brazilië naar Italië. De hoogste bieder krijgt het gas.

China jaagt concurrentie aan
Europa kan doorgaans hogere prijzen betalen dan veel armere landen. Maar China vormt een geduchte concurrent.

Chinese bedrijven hebben genoeg financiële ruimte om grote hoeveelheden lng op te kopen zodra de vraag aantrekt. De Chinese invoer stijgt inmiddels al enkele maanden. Dat kan gevolgen hebben voor Europa. Hoe meer kopers zich melden, hoe hoger de prijs die leveranciers kunnen vragen.

Ook het vervoer wordt duurder. Wereldwijd komen nieuwe lng-terminals bij, vooral in de Verenigde Staten. Daardoor neemt ook de vraag naar gespecialiseerde gastankers toe.

Gas niet langer alleen een winterprobleem
De gasvraag zakt in de zomer minder sterk dan vroeger. Tijdens hittegolven gebruiken huishoudens en bedrijven meer stroom voor airconditioning. Netbeheerders zetten dan extra gascentrales aan om pieken op te vangen. Daardoor blijft ook in warme maanden veel gas nodig.

De combinatie is ongunstig: een lage voorraad, minder levering uit Qatar, hogere transportkosten en stevige concurrentie uit Azië.

Een acuut tekort is daarmee nog niet zeker. Maar Nederland moet de komende maanden wel veel gas bijkopen. Waarschijnlijk tegen hogere prijzen. Die extra kosten belanden uiteindelijk ook bij huishoudens en bedrijven. Daarmee stapelen de risico’s zich op: schaars gas, dure import en de slechtst gevulde voorraad van Europa.