Ierland kent ‘zwangere mannen’ betaald zwangerschapsverlof toe
De Ierse zorgdienst HSE gaat zogenoemde ‘zwangere mannen’ recht geven op 26 weken betaald zwangerschapsverlof. Het gaat om transmannen die bij hun geboorte als vrouw zijn geregistreerd, maar volgens de wet als man worden erkend. Zij kunnen het verlof krijgen wanneer zij zwanger zijn of een kind hebben gebaard. De regeling is gebaseerd op wetgeving die in 2023 werd aangepast.
Om voor het zwangerschapsverlof in aanmerking te komen, moet een werknemer een officieel certificaat voor geslachtserkenning hebben. Dit document valt onder de Ierse Gender Recognition Act uit 2015. Die wet maakt het mogelijk om het wettelijke geslacht van vrouw naar man te veranderen. In de richtlijn staat: ‘Zwangere transmannen en transmannen die zijn bevallen, kunnen sinds 2023 gebruikmaken van zwangerschapsverlof.’
Zestien weken extra verlof
Na de betaalde periode van 26 weken kan de werknemer nog zestien weken onbetaald zwangerschapsverlof opnemen. Werknemers van de HSE ontvangen tijdens het betaalde verlof hun basissalaris en de gebruikelijke vaste toeslagen. Een eventuele zwangerschapsuitkering van het ministerie van Sociale Bescherming wordt daarvan afgetrokken.
Ook blijven pensioenrechten, vakantiedagen en anciënniteit tijdens het verlof doorlopen. Na terugkeer op het werk kunnen de werknemers pauzes nemen om borstvoeding te geven. In afzonderlijke arbeidsrichtlijnen van de HSE staat: ‘Transmannen die zijn bevallen, kunnen gebruikmaken van wettelijk zwangerschapsverlof.’
De regels leiden tot een opvallende juridische tegenstelling. De Ierse overheid registreert de werknemer officieel als man, maar geeft diezelfde persoon rechten die zijn verbonden aan zwangerschap, bevalling en borstvoeding. De richtlijnen beschermen zwangere werknemers, mensen die onlangs zijn bevallen en mensen die borstvoeding geven. Daarbij wordt niet vermeld dat deze lichamelijke processen alleen bij vrouwen voorkomen.
Wet aangepast in 2023
De regels zijn gebaseerd op veranderingen uit de Work Life Balance and Miscellaneous Provisions Act van 2023. Het Ierse advocatenkantoor Byrne Wallace Shields analyseerde de aanpassing. Volgens het kantoor moest de wetswijziging transmannen met een certificaat voor geslachtserkenning onder de bestaande bescherming voor zwangerschapsverlof brengen.
Op andere plaatsen gebruikt de HSE wel de traditionele termen ‘vader’ en ‘moeder’. Zo kan het zwangerschapsverlof worden overgedragen aan ‘de vader’ wanneer ‘de moeder’ tijdens de bevalling overlijdt. De richtlijn bevestigt ook dat vaders de laatste twee lessen ter voorbereiding op de geboorte mogen bijwonen.
De Ierse regels combineren daarmee twee verschillende uitgangspunten. Een persoon kan wettelijk als man staan geregistreerd en tegelijk zwanger worden, bevallen en borstvoeding geven. De overheid kent deze juridisch erkende mannen daarom dezelfde wettelijke zwangerschapsrechten toe.
