Gemeenten machteloos tegen overlastgevende Oekraïners: rechters blokkeren uitzetting
Nederlandse gemeenten kunnen Oekraïners die ernstige overlast veroorzaken nauwelijks uit opvanglocaties verwijderen. Rechters bepalen keer op keer dat ook mensen die zich misdragen recht houden op onderdak. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil daarom snel aparte locaties voor deze groep. Volgens burgemeester Sjors Fröhlich, tevens VNG-bestuurslid, zijn de huidige regels een groot probleem.
In Nederland verblijven bijna 100.000 Oekraïners in gemeentelijke opvanglocaties. Slechts een kleine groep veroorzaakt ernstige problemen, benadrukt Fröhlich tegenover De Telegraaf. Toch hebben medebewoners en medewerkers daar veel last van. 'Gemeenten hebben geen poot om op te staan.'
Drugs gevonden, maar toch recht op opvang
In Hengelo werden twee Oekraïense broers weggestuurd nadat medewerkers harddrugs, paddo's, grondstoffen voor drugs en een groot mes vonden. De rechter bepaalde dat zij moesten worden toegelaten. Anders moet de gemeente dagelijks 2000 euro betalen. Hengelo betaalt voorlopig liever de dwangsom.
Ook andere gemeenten lopen tegen rechterlijke uitspraken aan. In Apeldoorn bedreigde een Oekraïner herhaaldelijk medewerkers. In Vlaardingen mocht zelfs een man die dertig maanden gevangenisstraf kreeg voor witwassen niet worden geweerd. Volgens de rechter blijft minimale opvang verplicht, ook bij ernstige overtredingen.
Gemeenten zoeken naar oplossingen
Gemeenten mogen overlastgevers wel naar andere opvanglocaties overplaatsen. Maar andere gemeenten zitten doorgaans niet op deze mensen te wachten. Soms wordt daarom een hotel geregeld. Fröhlich vindt dat geen goede oplossing. 'Dat voelt als het belonen van slecht gedrag', stelt hij.
De VNG wil speciale opvanglocaties voor Oekraïners die niet te handhaven zijn. Voor overlastgevende asielzoekers bestaat al een dergelijke voorziening in Hoogeveen. Volgens Fröhlich moet de overheid snel ingrijpen. 'Er is haast bij.'
Europese regels maken ingrijpen lastig
Onderzoeksorganisatie Opora ziet mogelijkheden voor aparte opvanglocaties. Volgens medewerker Yeva Kardash kunnen conflicten escaleren wanneer huisregels niet worden gehandhaafd. Wel moeten duidelijke afspraken bestaan over begeleiding en verblijfsduur. 'Anders loop je het risico het probleem te verplaatsen van de ene naar de andere plek.'
De VNG wil uiteindelijk ook een wetswijziging, zodat gemeenten overlastgevers kunnen weigeren. De Europese opvangrichtlijn, die tot het voorjaar van 2028 geldt, maakt dat voorlopig moeilijk. Minister Bart van den Brink (CDA) meldde dat er gesprekken lopen over een speciale overlastlocatie. Concrete details heeft de VNG nog niet ontvangen.
