Belastingdienst op tien van twaalf punten niet op orde met privacy, omstreden systemen draaien nog jaren door
Jaren na de toeslagenaffaire gaat de Belastingdienst nog altijd slordig om met de gegevens van burgers. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) onderzocht twaalf onderdelen van de privacybescherming bij de fiscus. Op tien daarvan voldoet de dienst niet aan de regels. Twee systemen die de waakhond “zo snel mogelijk” uit wilde zetten, blijven nog jaren in gebruik.
Dat blijkt uit het rapport ‘Staat van de gegevensbescherming bij de Belastingdienst’, dat staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) woensdag naar de Tweede Kamer stuurde. De AP hield van 2024 tot medio 2026 toezicht op de dienst.
Het gaat om het Informatiesjabloon en de Klantbeeld Toezicht Applicatie (KTA). Beide lijken op het eerder verboden Risico Analyse Model. Volgens de AP brengen ze “grote privacyrisico’s” met zich mee. Toch blijven ze tot 2027 en 2028 draaien, omdat de Belastingdienst ze naar eigen zeggen nodig heeft.
Ook de selectie van aangiftes deugt volgens de AP niet. De dienst gebruikt ongeveer honderd selectie-instrumenten om te bepalen welke aangiftes extra worden gecontroleerd. Medio 2026 was daarvan nog maar “slechts een klein aantal” getoetst. Volgens de AP bestaat daarmee “nog steeds een risico op schending van grondrechten”. De Belastingdienst doet te weinig om discriminatie via automatische selectiecriteria te voorkomen. Ook kan de dienst niet aantonen dat er een mens meekijkt naar wat de algoritmes uitspugen. De AP spreekt van “betekenisvolle menselijke tussenkomst”. Daarnaast kan de fiscus niet laten zien dat verzoeken van burgers om hun eigen gegevens in te zien op tijd worden afgehandeld.
Opvallend is het gebruik van het burgerservicenummer. Dat staat nog in betalingskenmerken en vorderingsnummers. Wie iemands BSN kent, kan daardoor volgens het ANP nagaan of die persoon een belastingschuld heeft. Uit de betalingskenmerken van particulieren verdwijnt het BSN eind dit jaar, en uit die van ondernemers in het derde kwartaal van 2027. Uit vorderingsnummers gaat het pas uiterlijk in 2032.
Er zijn ook lichtpuntjes. Over de meldplicht bij datalekken en de verplichte risicoanalyses (DPIA’s) oordeelt de AP positief. Het omstreden systeem Gruff is in oktober uitgezet. De selectie-instrumenten die al wel getoetst zijn, gaven tot nu toe “nog geen aanleiding” om ze aan te passen.
Eerenberg zegt “niet tevreden” te zijn. Volgens hem duurt het “nog enkele jaren” voordat de gegevensbescherming bij de Belastingdienst op orde is.
