De strategie van Wilders om zich milder op te stellen heeft gewerkt: de PVV is de grootste partij van het land, maar betekent dit ook dat de PVV het verschil gaat maken en dat de rechtse kiezer eindelijk een strenger immigratie- en integratiebeleid krijgt? De afgelopen weken zagen we al dat Wilders drie wetsvoorstellen heeft ingetrokken. Dat Wilders deze wetsvoorstellen heeft ingetrokken zal de PVV-kiezer weinig boeien. Kiezers van rechts-radicale partijen zoals de PVV zijn minder extreem, dan de partij zelf en doen dit meer om een signaal af te geven bij centrumrechtse partijen zoals de VVD. Het signaal is duidelijk: de PVV-kiezer wil een ander immigratiebeleid. 

Geen verschil tussen de VVD en PVV 
Het is maar de vraag of de PVV een stempel kan drukken op het immigratiebeleid van het nieuwe kabinet. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat rechts-radicale partijen zoals de PVV niet of nauwelijks impact hebben op het immigratiebeleid van hun kabinet. 

Politicologe Tjitske Akkerman heeft in 2012 een onderzoek gedaan waarbij zij 27 kabinetten van negen verschillende landen heeft vergeleken. Zij heeft onderzocht of kabinetten die een rechts-radicale partij in hun coalitie hebben een strenger immigratie- en integratiebeleid uitvoeren, dan centrumrechtse kabinetten die geen rechts-radicale partij hebben in hun coalitie. Haar conclusie: zij ziet geen verschil in de uitvoering van het  immigratiebeleid tussen een kabinet met een rechts-radicale partij en een kabinet zonder een rechts-radicale partij. 

Volgens Akkerman hebben rechts-radicale partijen moeite om zich aan te passen in hun nieuwe rol als coalitiepartner en belemmert dit het voeren van effectief (immigratie)beleid. De uitkomsten van het onderzoek van Akkermans kunnen heel goed van toepassing zijn op een partij als de PVV. Het is algemeen bekend dat een partij als de PVV het kader mist voor bestuursfuncties. Als de combinatie VVD/PVV/BBB/NSC gaat regeren, dan heeft alleen de VVD bestuurservaring en zullen zij de kar moeten trekken. Dit betekent dat zij – ondanks dat de PVV de grootste partij is van Nederland – de dominante partij zullen zijn in de coalitie.

Demografische verschuiving is niet te stoppen
Hoewel het beperken van de immigratie hoog op het verlanglijstje staat van de PVV-kiezer, is de demografische verandering van Nederland niet meer te stoppen. Het CBS verwacht dat Nederland in 2029 18 miljoen inwoners telt en dat twee derde van deze groei komt door migratie. 

Politicoloog Eric Kaufmann claimt in zijn boek Whiteshift dat de blanke meerderheid in West-Europa zal afnemen en zal samengaan met andere etnische groepen. Er zal een gemengde dominante groep ontstaan in West-Europa die zich identificeert als blank en de traditionele cultuur, symbolen en tradities van de blanke groep zal toe-eigenen. Kortom, wat wij als blank zien zal gaan verschuiven. Dit idee van een whiteshift is niet iets nieuws. We hebben dit in Nederland bijvoorbeeld ook gezien met Indische Nederlanders die zijn opgegaan in de blanke bevolking in Nederland. 

Naast de whiteshift is het de vraag of we wel zonder immigratie kunnen, gezien het aanhoudende personeelstekort en de toenemende vergrijzing. De adviesraad Migratie concludeert dat arbeidsmigratie tot 2040 noodzakelijk is om de vergrijzing op te vangen. Hoewel de VVD tegen de instroom van asielzoekers is, zijn zij altijd een voorstander geweest van arbeidsmigratie. Als het geld oplevert en voordelig is, dan is het de vraag of ook de PVV in het kabinet nee zal zeggen tegen arbeidsmigratie. 

Het systeem wint 
Het laatste punt waarom de PVV geen verschil zal gaan maken is omdat het niet groter is dan het systeem. De punten waar zij voorstaan druisen zo in tegen de huidige conventies, waardoor verandering moeilijk haalbaar zal zijn. Denk hierbij aan al die internationale verdragen waaraan Nederland zich moet committeren en de belangen die daar aan ten grondslag liggen. Organisaties en instanties die belang hebben bij het behouden van de huidige situatie zullen deze positie niet zonder slag of stoot opgeven. 

Het is dan ook logisch dat wat de politieke extremen aan de linker- en rechterzijde van het politieke spectrum verbindt hun systeemkritiek is. Antifa bekritiseert het kapitalistisch systeem en ziet het kolonialisme als een gevolg van dat systeem, terwijl een partij als Forum voor Democratie claimt dat er een schaduwoverheid is die een WEF-agenda doordrukt en uiteindelijk geen tegenspraak of koerswijziging duldt. Hoewel op beide visies wat aan te merken valt, raken ze wel een gevoelige snaar namelijk: het kapitalisme is te groot om te falen en bottom-up veranderingen zoals klimaatverandering en inclusie- en diversiteit worden door grote corporaties toegeëigend om als verdienmodel te fungeren en door overheden en instanties gezien als morele afvinklijstjes. 

Dat het kapitalistisch systeem te groot is om te falen wordt goed geïllustreerd door de wijze waarop eventuele bedreigingen van het systeem worden geïncorporeerd. We zien dit bijvoorbeeld bij de diversiteits- en inclusiebeweging: het zijn juist de roomblanke (politieke) organisaties die diversiteit prediken, maar zelf er niet naar handelen. Het systeem is zo ingericht om alle gevaren te incorporeren, zodat het kan overleven. We zien nu al dat de PVV water bij de wijn moet doen om mee te kunnen doen met het nieuwe kabinet. Ook de PVV zal het dus niet kunnen winnen van het systeem. Mensen die net als die kennis van mij zich zorgen maken over de verkiezingswinst van de PVV en bang zijn dat hun wereld zal veranderen kunnen gerust ademhalen, want hoe meer dingen veranderen, hoe meer ze hetzelfde zullen blijven. 

Shashi Roopram is antropoloog en PhD-onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam.